گزارش فیلم

هفدهم اردیبهشت ماه سالروز تولد اصغر فرهادی یکی از مهم‌ترین و محبوب‌ترین کارگردانان دو دهه اخیر سینمای ایران است. به این بهانه مروری آماری داشتیم بر تعداد مخاطبان آثار اکران شده او هم به عنوان کارگردان و هم به عنوان فیلمنامه‌نویس. فرهادی که به عنوان یکی از داوران هفتاد و پنجمین جشنواره فیلم کن معرفی شده است، امسال وارد پنجاهمین سال زندگی خود می‌شود. او تا به حال ۹ فیلم سینمایی ساخته، نگارش فیلمنامه «دایره زنگی» را بر عهده داشته و در نگارش فیلمنامه‌های «ارتفاع پست» (ابراهیم حاتمی‌کیا) و «کنعان» (مانی حقیقی) به عنوان یکی از نویسندگان حضور داشته و طرح اولیه فیلمنامه «محاکمه در خیابان» (مسعود کیمیایی) را نوشته است.

۴۲ سال از مرگ «هیچ» گذشته. در ۲۹ آوریل سال ۱۹۸۰، سینما یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین کارگردانان عرصه را از دست داد. «سر آلفرد جوزف هیچکاک» مشهور به استاد تعلیق و دلهره، ۶ دهه در صنعت سینما کار کرد و بیش از ۵۰ فیلم سینمایی ساخت. ابداعات و خلاقیت‌های پرشمار او، مسیر جدیدی مقابل سینما باز کرد و دنیای فیلم را به لحاظ تکنیکی وسعت داد. او در اکثر فیلم‌های مهمش به عنوان بازیگر حضوری بسیار گذرا داشت و یک دهه مجری یک برنامه تلویزیونی محبوب به نام «آلفرد هیچکاک تقدیم می‌کند» هم بود. به مناسبت سالروز درگذشت این فیلمساز باهوش و شوخ‌طبع، ۱۰ حقیقت جذاب درباره زندگی و فیلم‌های او گردآوری کرده‌ایم.

کمال تبریزی، مارمولک را در دورانی ساخت که چند سال از آغاز سقوط اقتصادی سینمای ایران می‌گذشت. تعداد مخاطبان سالن‌های سینما، سال‌به‌سال و در روندی تقریباً مداوم در حال کاهش بود و این خطر به‌شکلی جدی احساس می‌شد که سینمای ایران جایگاه خود را نزد مخاطب از دست بدهد. در چنین شرایطی، مارمولک یک جرقه زودگذر اما شگفت‌انگیز بود. شاید اغراق نباشد اگر بگوییم هیچ‌کدام از ساخته‌های دو دهه اخیر سینمای ایران به‌اندازه مارمولک وارد فرهنگ عامه نشده‌اند. این فیلم به‌سرعت به یک پدیده فرهنگی تبدیل شد.

دهه ۷۰ میلادی هرقدر برای سیاست آمریکا دهه بد و فاجعه‌باری بود، دهه طلایی هالیوود به شمار می‌رفت. در این دهه یکی از بدترین رسوایی‌های سیاسی داخلی تاریخ این کشور شکل گرفت: رسوایی واترگیت. بعد از رسیدن «ریچارد نیکسون» به مقام ریاست‌جمهوری بود که دو خبرنگار خبره نشریه واشینگتن پست\"به نام‌های «باب وودوارد» و «کارل برنشتاین» طی تحقیقی مفصل متوجه شدند که عوامل وابسته به نیکسون، مکالمات اعضای حزب جمهوری‌خواه را شنود می‌کرده‌اند. انتشار این گزارش در نشریه واشینگتن پست منجر به سروصدای گسترده در آمریکا و نهایتا استعفای نیکسون از ریاست جمهوری آمریکا شد. این رسوایی بزرگ دستمایه ساخت یکی از بهترین فیلم‌های سیاسی تاریخ سینما به نام «تمام مردان رئیس‌جمهور» به کارگردانی آلن جی.پاکولا شد. به مناسبت ۴۶ سالگی سالگرد اکران این فیلم، ۷ حقیقت جذاب درباره فیلم همه مردان رئیس جمهور برای‌تان گردآوری کرده‌ایم.

آنی هال احتمالا در بین آثار پرتعداد وودی آلن بهترین است. حتی آن‌هایی که فاز آلن و جنس کمدی فیلم‌هایش را هم نمی‌پسندند، احتمالا از تماشای فیلم لذت برده‌اند. وودی آلن اولین اسکارهای زندگی‌اش را هم در سال 1977 با بردن ۲ اسکار بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه برای آنی هال دشت کرد؛ چرا که فیلم توانست قواعد فیلم‌های کمدی-رمانتیک را تغییر دهد و نفسی تازه در جان این ژانر پرطرفدار بدمد. این فیلم مهم در حالی با به 45 سالگی گذاشته که خود آلن جزو طرفداران آن نیست! به مناسب سالگرد اکران آنی هال می‌خواهیم 10 نکته جذاب درباره حواشی پشت صحنه فیلم به شما بگوییم.

بیست و پنجم فروردین ماه سالروز تولد مجید مجیدی کارگردان، بازیگر و نویسنده سینما است. او فعالیت در سینما را با بازیگری از سال ۱۳۶۰ آغاز کرد و تا سال ۱۳۶۸ به بازیگری ادامه داد. اما از سال ۱۳۷۰ به نویسندگی و کارگردانی روی آورد و به ناگاه بازیگری را کنار گذاشت. اولین فیلم بلند سینمایی‌اش را با در سال ۱۳۷۰ ساخت و تا به امروز ده فیلم بلند سینمایی، چهار فیلم کوتاه داستانی، سه مستند کوتاه و یک مستند بلند کارگردانی کرده است. مجید مجیدی که متولد سال ۱۳۳۸ است امسال شصت و سه‌ساله می‌شود. به این بهانه، نگاهی آماری خواهیم داشت بر تعداد مخاطبان آثار سینمایی اکران شده او در سینماهای ایران.

«غریزی‌بودن»، بارها به‌عنوان یکی از ویژگی‌های مهم رسول ملاقلی‌پور در مقام فیلمساز ذکر شده است. او فضایی کاملا شخصی در آثارش می‌آفرید و تمایلی به استفاده از الگوهای پذیرفته‌شده روایی نداشت. این حجم از شخصی‌بودن همزمان به بزرگ‌ترین نقطه قوت و اساسی‌ترین نقطه ضعف آثار او تبدیل شد. به همین علت است که در بررسی مسیر سینمای رسول ملاقلی‌پور با فراز و نشیب‌های فراوانی روبه‌رو می‌شویم. قارچ سمی را به‌سختی می‌توان یکی از فرازهای کارنامه ملاقلی‌پور دانست. با این وجود صراحت و صداقت موجود در قارچ سمی باعث شده تا، با وجود تمام ایرادات ساختاری، با فیلم گزنده‌ای روبه‌رو باشیم که – لااقل در لحظاتی – می‌تواند بر مخاطب تأثیر بگذارد.

بیست و پنجم فروردین ماه سالروز تولد فریبرز عرب‌نیا بازیگر سینما و تلویزیون است. او از سال ۱۳۷۰ و با نقش آفرینی در دو نقش خیلی کوتاه در فیلم‌های «مسافران» (بهرام بیضایی) و «وصل نیکان» (ابراهیم حاتمی‌کیا) فعالیت در سینما را آغاز کرد. عرب‌نیا که متولد سال ۱۳۴۳ است امسال ۵۹ ساله می‌شود. به این بهانه، نگاهی آماری خواهیم داشت بر تعداد مخاطبان آثار سینمایی اکران شده او در سینماهای ایران.

بیست و پنجم فروردین ماه سالروز تولد مریلا زارعی بازیگر سینما و تلویزیون است. او از سال ۱۳۷۴ و با نقش آفرینی در فیلم جنگی «پاتک» ساخته علی اصغر شادروان فعالیت در سینما را شروع کرد و تا به حال در بیش از چهل فیلم سینمایی و بیش از پانزده سریال تلویزیونی و شبکه نمایش خانگی ایفای نقش کرده است. بیست و شش سال فعالیت در سینما و حضور در بیش از ده فیلم کمدی و درام اجتماعی پرفروش و پرتماشاگر، مریلا زارعی را نزد مخاطب عام در جایگاه ویژه قرار داده است. از فیلم‌هایی چون «دوزن»، «تکیه بر باد»، «دعوت»، «درباره الی»، «جدایی نادر از سیمین»، «هیس دخترها فریاد نمی‌زنند»، «بادیگارد» تا «مجردها»، «خروس جنگی»، «نیش زنبور» و «خوابم می‌آد».

بعضی از فیلم‌ها برای ماندگار شدن نه نیاز به حاشیه‌سازی دارند و نه فروش بالا. آن‌ها به‌شکلی تدریجی و روی دوش تحسین‌های همه‌جانبه منتقدان و مخاطبان خاص رشد و جایگاه خود را در تاریخ سینما تثبیت می‌کنند. نیاز (علیرضا داودنژاد) یکی از این فیلم‌ها بود؛ فیلمی بدون ستاره و بدون فرازونشیب متعارفِ داستانی که از همان روز اول هم اثری مناسب مخاطب عام به‌نظر نمی‌رسید. داودنژاد هنگام ساخت نیاز چیزی حدود ۲ دهه فیلمنامه‌نویسی و کارگردانی در سطح اول سینمای ایران را تجربه کرده بود و فیلمساز باتجربه‌ای به‌شمار می‌رفت. با این وجود، کارنامه او پر از فرازونشیب بود. آثاری که او پس از انقلاب ساخت کمتر با استقبال منتقدان روبه‌رو شده بودند و نیاز، اولین فیلم داودنژاد بعد از یک دوری خودخواسته و ۴-۵ ساله (پس از ساخت فیلم بی‌پناه) از کارگردانی بود. حاصل کار، یکی از تحسین‌شده‌ترین آثار داودنژاد بود. سال ۱۳۷۰ برای داودنژاد یک سال جادویی به‌شمار می‌رفت. در آن سال فیلم عروس (بهروز افخمی) با فیلمنامه‌ای که داودنژاد و افخمی به‌طور مشترک نوشته بودند، به پرفروش‌ترین فیلم سال تبدیل شد. در اواخر سال هم نمایش نیاز در جشنواره فیلم فجر موجی از ستایش‌ها را برای داودنژاد به ارمغان آورد تا این فیلمساز کارکشته بتواند یک بار دیگر خود را به اهالی سینما اثبات کند.