گزارش فیلم

نوزدهم خردادماه سالروز تولد امین حیایی یکی از ستاره‌های بی‌چون چرای سینمای پس از انقلاب است. او در محبوبیت و پولسازی رکورددار است و بعید می‌دانم سال‌های سال بازیگری حتی به گرد پای او برسد. حیایی تا به حال در ۷۵ فیلم سینمایی ایفای نقش کرده که از این میان ۷۰ فیلم در سینماهای ایران به نمایش درآمده اند. یک فیلم با بازی او هیچگاه رنگ پرده را ندید و یک راست به شبکه نمایش خانگی آمد؛ «ستاره‌ها ۳ – ستاره بود»، فیلم «قاتل و وحشی» ساخته حمید نعمت الله تا اطلاع ثانوی توقیف است و سه فیلم «رقصنده»، «۲۸۸۸» و «برف آخر» که حیایی برای این آخری سال گذشته سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد چهلمین جشنواره فیلم فجر (بهمن ۱۴۰۰) را از آن خود کرد، در صف اکران قرار دارند و به روی پرده خواهند رفت. در ادامه تعداد مخاطبان مهم‌ترین و پرتماشاگرترین آثار امین حیایی را که این روزها در فینال دوم «جوکر» هم حضور دارد، دهه به دهه بررسی خواهیم کرد. با ما همراه باشید.

با پیروزی انقلاب اسلامی و تغییر مسیر سینما، به‌تدریج راه برای ورود نسل جدیدی از فیلمسازان به سینمای ایران هموار شد. بسیاری از آن فیلمسازان همچون شهابی درخشیدند و خیلی زود خاموش شدند. تنها معدودی از آن‌ها بودند که دوام آوردند و به چهره‌هایی ماندگار در تاریخ سینمای ایران تبدیل شدند. کیانوش عیاری یکی از همین فیلمسازان بود. تنوره دیو، اولین ساخته بلند سینمایی او محسوب می‌شود که با استقبال منتقدان روبه‌رو شد و جایگاه او را در سینمای آن روزهای ایران تثبیت کرد.

سینما در دهه ۸۰ میلادی دوران چندان درخشانی را پشت سر نگذاشت، اما پایان این دهه خوش بود و با ساخته شدن یکی از شاهکارهای تاریخ سینما به پایان رسید: «انجمن شاعران مرده». فیلم برخلاف اکثر فیلم‌های کالت، در زمان اکرانش فروش فوق‌العاده‌ای داشت، اما چند سال طول کشید تا مخاطبان سینما لایه‌های مختلف را آن درک کرده و به چشم یک «سبک زندگی» یا «جهان‌بینی» به پیام اصلی آن نگاه کنند: «دَم را دریاب!*» «پیتر ویر» استرالیایی خوش‌اقبال بود که فیلمنامه درجه‌یک «تام شولمن» به دستش رسید و توانست مهم‌ترین فیلم عمرش را براساس آن بسازد. انجمن شاعران مرده نقطه شروع درخشش «ایتان هاوک» به عنوان بازیگر و نقطه اوج دوران حرفه‌ای پیتر ویر و «رابین ویلیامز» فقید بود. به مناسبت ۳۳ سالگی انجمن شاعران مرده از شما دعوت می‌کنیم تا ۱۰ حقیقت جذاب را در مورد فیلم بخوانید.

احتمالا خودش هم تصور نمی‌کرد روزی نامش به عنوان یکی از اسطوره‌های صنعت سینما جادوانه شود. در نوجوانی چهره‌اش آن‌چنان خاص نبود، به اضافه این‌که در 16 سالگی هم ازدواج کرد و ازدواجش هم موفق نبود و به طلاق انجامید. قبل از ورود به هالیوود رزومه کاری قابل افتخاری نداشت و بیشتر از جذابیت‌های ظاهری و جسمی‌اش برای رفتن روی جلد مجلات آنچنانی بهره می‌برد. اما کم‌کم استعدادش کشف شد و به‌جای دوربین عکاسی، آمد مقابل دوربین فیلمبرداری. مثلی هست که می‌گوید «درخشان‌ترین ستاره‌ها زودتر می‌سوزند و خاموش می‌شوند.» به مناسبت تولد این ستاره درخشان هالیوود که زود خاموش شد، ۱۰ حقیقت جالب درباره زندگی مریلین مونرو گردآوری کرده‌ایم.

مدرسه‌ای که می‌رفتیم فیلم نفرین‌شده‌ای بود به‌طوری‌که بین ساخت و نمایش آن یک دهه فاصله افتاد! فیلم در واقع در سال 1359 ساخته شده است: زمانی که هنوز تکلیف خیلی از مسائل در سینمای ایران مشخص نبود و دست‌اندرکاران در نوعی سردرگمی به‌سر می‌بردند. در این دوران، داریوش مهرجویی فرصتی برای ساخت یک فیلم در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به دست آورد و با استفاده از این فرصت، فیلمی با عنوان «حیاط پشتی مدرسه عدل آفاق» (بر اساس قصه‌ای از فریدون دوستدار) کارگردانی کرد. فیلم در آن زمان به‌خاطر برخی از ایهام‌ها و ابهام‌ها در تمثیل و نمادهای به‌کار رفته در آن توقیف شد و یک دهه بعد، پس از تحمل جرح‌وتعدیل‌هایی، سرانجام فرصت اکران پیدا کرد و با نام جدید «مدرسه‌ای که می‌رفتیم» روی پرده رفت. فیلم نه در اکران عمومی موفقیتی به دست آورد و نه نزد منتقدان توجهی به خود جلب کرد. امروزه هم کمتر کسی آن را یکی از فیلم‌های شاخص مهرجویی به شمار می‌آورد. با این وجود نمی‌توان این نکته را فراموش کرد که این فیلم ساخته یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین فیلمسازان تاریخ سینمای ایران است و برای شناخت بهتر از کارنامه مهرجویی، بررسی تمام آثار او ضروری است.

هفتاد و پنجمین جشنواره کن در حالی شامگاه شنبه 7 خرداد به کار خود پایان می‌دهد که امسال این جشنواره در حاشیه مسائل مختلفی همچون جنگ روسیه و اکراین شاهد حواشی مختلفی بود. در این دوره جشنواره کن ایران حضور فعالی داشت؛ اصغر فرهادی برای نخستین بار داور جشنواره کن 2022 شد، ایران در بخش اصلی با فیلم برادران لیلا به کارگردانی سعید روستایی حضور داشت و البته از حضور فیلم عنکبوت مقدس هم نباید گذشت. اینجا فهرست برندگان جشنواره کن را می‌خوانید.

هفتادوپنجمین جشنواره کن از 27 اردیبهشت تا 7 خرداد برگزار شد. در این دوره از تام کروز تجلیل شد و فیلم جدید او «تاپ گان: ماوریک» (Top Gun: Maverick) اولین نمایش جهانی‌اش را تجربه کرد. اما کن 2022 برای ما حال‌وهوای دیگری داشت چون سینماگران و فیلم‌های ایرانی نقش پررنگی در آن داشتند؛ از اصغر فرهادی که یکی از داوران بخش اصلی جشنواره بود تا تا سعید روستایی و علی عباسی که با فیلم‌های جدیدشان به‌ترتیب «برادران لیلا» (ایران) و «عنکبوت مقدس» (فرانسه، آلمان، سوئد و دانمارک) در بخش رقابت اصلی جشنواره کن حضور داشتند و برای کسب نخل طلا رقابت کردند. اینجا مهم‌ترین خبرها و حاشیه‌های جشنواره را برایتان ترجمه و گزارش کردیم.

فیلم سرگیجه اگرچه در زمان اکران فروش قابل توجهی نداشت، اما به‌مرور و با سرعتی آرام تبدیل شد به یکی از مورد احترام‌ترین فیلم‌های کارگردانش «آلفرد هیچکاک» کبیر و در طول یک دهه گذشته موفق شد با سبقتی آرام از فیلم «همشهری کین»، به بهترین فیلم تاریخ سینما از نگاه منتقدان تبدیل شود. همشهری کین ۵۰ سال صاحب این افتخار بزرگ بود، ولی گویی منتقدان جدید وجوه تازه و قابل ستایش دیگری در سرگیجه یافتند و فیلم را از نو کشف کردند. سرگیجه یک تریلر بی‌نقص هیچکاکی است با بازی «جیمز استوارت» و «کیم نواک»، درباره یک کارآگاه پلیس که فوبیای ارتفاع دارد و از طرف شخصی برای تحقیق در مورد همسر آن شخص اجیر می‌شود. به مناسبت سالگرد اکران این شاهکار می‌خواهیم ۷ حقیقت درباره فیلم سرگیجه به شما بگوییم که احتمالا تابه‌حال نشنیده‌اید.

طعم گیلاس از دهم اردیبهشت 1378 به‌طور عمومی به نمایش درآمد و با جذب 132 هزار و 656 مخاطب رتبه‌ای بهتر از سی‌ونهم در جدول پرمخاطب‌ترین فیلم‌های آن سال پیدا نکرد. هر چند با توجه به محدود بودن اکران فیلم و ناآشنا بودن شکل روایت و حال‌وهوای فیلم با دیگر فیلم‌هایی که در طول سال به نمایش درمی‌آمدند، خیلی از کارشناسان این میزان فروش را موفقیت‌آمیز و آن را نشانه این دانستند که گروهی از مخاطبان خاص در ایران تشنه اکران فیلم‌هایی مطابق سلیقه‌شان هستند و عموماً نادیده گرفته می‌شوند. به بهانه سالگرد اکران این فیلم مروری داریم بر نظرات منتقدان و حواشی ساخت و اکران یکی از مهم‌ترین فیلم‌های کارنامه عباس کیارستمی.

بعد از دو سال تعطیلی همه جشن‌ها و محافل سینمایی به علت همه‌گیری کرونا، کانون کارگردانان سینمای ایران، کارگردانان و اهالی سینما را دور هم جمع کرد تا نخستین جوایز خود را به برگزیدگانش اهدا کند. با گزارش این شب پرستاره سینمایی همراه فیلیموشات باشید. عکس‌ها از سپیده عبدالحی