# ویدیوکلوپ

در اواخر دهه 1960 میلادی، «جرج رومرو» با ساخت فیلم «شب مردگان زنده» قواعد سینمای وحشت را برای همیشه تغییر داد. فیلمی کلاسیک که قالبی جدید برای قصه‌گویی درباره زامبی‌ها نوشت و هنوز که هنوز است، به عنوان یک استاندارد در تمام مدیوم‌ها مورد تقلید قرار می‌گیرد و همچنان یکی از محبوب‌ترین گونه‌های ژانر وحشت بین علاقه‌مندان تلویزیون، سینما و بازی‌های کامپیوتری است. با شروع دهه بعد رومرو که از تماشای مردگان زنده لت‌وپار و گرسنه مقابل دوربینش خسته شده بود، سعی کرد قصه‌های دیگری را کارگردانی کند، اما خوشبختانه حضور تصادفی‌اش در یک مرکز خرید و کمک یکی دیگر از استادان سینمای وحشت در سال‌های پایانی دهه 70 (1978) باعث شد تا رومرو بار دیگر برگردد سراغ دنیای مردگان زنده. حاصل کار فیلم «طلوع مردگان» بود. شاهکاری که برای اکثر خوره‌های فیلمی‌های زامبی‌ای هنوز بهترین فیلم ساخته شده در این ژانر است. حالا این آمیزه دلپذیر طنز و وحشت 44 سال شده. به مناسبت سالگرد اکران طلوع مردگان، هفت حقیقت جذاب درباره پشت صحنه فیلم برایتان گردآوری کرده‌ایم.

سارا متعلق به دوره فیلم‌های زنانه مهرجویی است؛ دوره‌ای که با بانو آغاز شد و تا زمان ساخت لیلا به طول انجامید. مهرجویی در این دوره به مشکلات زنانی معمولی در جامعه ایران پرداخت. 30 سال پیش، زمانی که سارا در جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد بحث‌های زیادی را در میان منتقدان ایجاد کرد و امروز، مرور فیلم نشان می‌دهد که شایستگی آن بحث‌های جدی را داشته است. به مناسبت بیست‌ونهمین سالگرد اکران عمومی فیلم، نگاهی به چکیده تعدادی از نقدهایی انداخته‌ایم که در زمان نمایش سارا بر این فیلم نوشته شدند.

14 سال از زمانی که «میلیونر زاغه نشین» به کارگردانی «دنی بویل» با فیلمبردای خیره‌کننده و داستان جذاب و دل‌شکننده‌اش مخاطبان سینما را مجذوب خود کرد گذشته. دنی بویل که کارنامه بسیار متنوع و شیطنت‌آمیزی دارد، این بار به هندوستان رفت و درامی سرگرم‌کننده درباره زندگی زاغه‌نشینان پابرهنه این کشور ساخت و علاوه بر درو کردن هشت جایزه اسکار، بیش از ۳۰۰ میلیون دلار سود خالص هم نصیب سازندگان فیلم کرد! فیلم شاید به لحاظ هنری هم‌سنگ بهترین آثار دنی بویل مثل «رگ‌یابی» (Trainspotting) و «127 ساعت» نباشد، اما احتمالا سرگرم‌کننده‌ترین اثر او و محبوب‌ترین فیلمش بین عموم مخاطبان سینماست. به مناسبت سالگرد اکران «میلیونر زاغه‌نشین» می‌خواهیم به 14 حقیقت جذاب درباره فیلم اشاره کنیم.

قرمز از آن دسته فیلم‌هایی است که توجه به شرایط سیاسی و اجتماعی زمان ساخت و اکرانش، اهمیت فراوانی در درک بهتر ما از آن ایفا می‌کند. قرمز فرزند زمانه خود بود. در دورانی که تب بحث‌هایی در مورد حقوق زنان در جامعه در پی آزادی‌های سیاسی و اجتماعی نیمه دوم دهه هفتاد داغ‌تر از همیشه شده بود، فریدون جیرانی در دومین ساخته‌اش در مقام کارگردان تصویری را از زن به نمایش گذاشت که کاملا با تصویر مطلوب نگاه رسمی در دهه ۶۰ در تضاد بود. اگر چنین به‌نظر می‌رسد که تمایل گروهی از مدیران دهه ۶۰ این بود که زنان انسان‌هایی مطیع به تصویر کشیده شوند که در خانه مشغول به کار هستند، سختی‌های زندگی را می‌پذیرند و چیزی بیش از یک همراه فداکار محسوب نمی‌شوند (رد این نگاه را در بسیاری از فیلم‌های جایزه‌بگیر دهه ۶۰ از مترسک (حسن محمدزاده) تا پدربزرگ (مجید قاری‌زاده) مشاهده می‌کنیم)، هستی مشرقی در فیلم قرمز زنی بود که علیه آن محیط عصیان می‌کرد و سعی می‌کرد حق خود را بگیرد. قرمز، همچون شخصیت اصلی‌اش، فیلمی عصیانگر بود: حتی نحوه پوشش هدیه تهرانی در فیلم و پیراهنی که در فیلم به تن داشت هم جلوه‌ای از این عصیان محسوب می‌شد. قرمز در چنین شرایطی به نمایش درآمد، سروصدای زیادی به پا کرد و (علی‌رغم نقاط ضعفی که منتقدان به آن اشاره کردند) به یکی از اسناد مهم زمان و مکان دوران شور و نشاط اجتماعی دهه 70 تبدیل شد.

در مورد بعضی از فیلمسازان ممکن است چنین به‌نظر برسد که با افرادی روبه‌رو هستیم که افکاری که در سر دارند و نحوه بیان آن افکار در آثارشان ذاتا مناقشه‌برانگیز است (حتی اگر خود آن‌ها از جنجال گریزان باشند). زنده‌یاد علی حاتمی یکی از این فیلمسازان بود. در مروری بر نقدهای نوشته‌شده بر آثار او، با اظهارنظرهای تندی روبه‌رو می‌شویم که ممکن است مایه تعجب ما شود. با در نظر گرفتن تحسین‌هایی که در دهه‌های اخیر نثار سینمای حاتمی شده است، تصور این‌که زمانی عمده نقدهای نوشته‌شده بر برخی از آثار او منفی بوده‌اند سخت است. اما این اتفاق بارها برای حاتمی رخ داد. مادر، یکی از فیلم‌های او بود که در زمان اکران با نظرات کاملا متفاوتی روبه‌رو شد (و شاید بتوان گفت سهم نظرات منفی بیش از نظرات مثبت بود). اما به‌نظر می‌رسد گذر زمان تغییراتی را در نظر عمومی منتقدان نسبت به فیلم ایجاد کرده است.

بعید است ایرانی باشید، سن‌تان بالای ۳۰ باشد و «شعله» را ندیده باشید. در روزگار ممنوعیت ویدئو و ردوبدل شدن نوارهای بتامکس و وی‌اچ‌اس به صورت زیرزمینی، فیلم شعله یکی از محبوب‌ترین فیلم‌هایی بود که بین خانواده‌ها دست‌به‌دست می‌شد. شعله نه فقط در ایران و خود هند، که در بسیاری دیگر از نقاط جهان هم دیده و تحسین شد و تا سال‌ها پروفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای هندوستان در داخل و خارج از این کشور بود. این حماسه پرشور در باب رفاقت و انتقام با وجود زمان وحشتناک طولانی‌اش (سه ساعت و 40 دقیقه!) از ریتم نمی‌افتد، حوصله‌تان را سر نمی‌برد و بارها احساسات‌تان را برمی‌انگیزاند. «رامش سیپی» کارگردان و «سلیم جاوید» نویسنده موفق به خلق اثری شدند که در جشن صدسالگی بالیوود به عنوان بهترین محصول این نظام سینمایی معرفی شد. به مناسبت 47 سالگی این فیلم شما را دعوت می‌کنیم به خواندن 12 حقیقت جذاب درباره شعله.

فیلم سینمایی حس ششم یک تریلر درخشان در دهه ۹۰ بود که بزرگترین پیچیدگی‌های سینمای دوران مدرن را به نمایش گذاشت و تماشاگرانش را از هیجان میخکوب کرد. فیلمی که باعث شد مدیر اجرایی دیزنی به خاطر خریدن فیلمنامه آن به قیمت ۳ میلیون دلار و تحمیل هزینه زیاد به استودیو شغل خود را از دست دهد اما وقتی ساخته شد، آنچنان موفق بود که در روز افتتاحیه بیش از ۸ میلیون دلار فروش داشت. این فیلم با معرفی یک ستاره کودک با استعداد و یک فیلمساز جدید در واقع از هیچ، برخواست و همه نگاه‌ها را به خود جلب کرد. فیلم حس ششم زمانی که برای اولین بار منتشر شد به دلیل تصاویر خشونت آمیز رتبه PG-13 را دریافت کرد. دوم آگوست بیست و سومین سالروز اکران این فیلم ترسناک است که امتیاز ۸.۲ در سایت IMDB را دارد. ۱۰ نکته جالب درباره این فیلم را اینجا بخوانید.

از وقوع یک قتل در سازمان ملل تا نبردی جذاب و نفس‌گیر بر بالای صخره‌ای که چهره ۴ رئیس‌جمهور تاریخ آمریکا روی آن هک شده. فیلم «شمال از شمال غربی» با داشتن چنین صحنه‌هایی، با داستانی بسیار غیرمنتظره و سرگرم‌کننده حالا ۶۳ سال است که نسل‌های مختلف هوادار سینما را غافلگیر می‌کند. هیچکاک فیلم را در دوران طلایی کارنامه‌اش ساخت. قبل از آن، فیلم «مردی که زیاد می‌دانست» و بهترین فیلم عمرش «سرگیجه» را ساخته بود و سال بعدش هم با ساختن «روانی» کارنامه‌اش را به اوج رساند. فیلم‌های این برهه از کارنامه هیچکاک تاریخ مصرف ندارند و شمال از شمال غربی یکی از آن‌هاست. به مناسبت گذشت ۶۳ سال از اکران این فیلم، شما را به خواندن ۱۰ حقیقت جذاب درباره شمال از شمال غربی دعوت می‌کنیم.

بعضی از فیلم‌ها به مرور زمان به معیار تبدیل می‌شوند به‌طوری که هنگام بحث در مورد هر فیلم هم‌دسته‌ای، نام آن اثر معیار هم بیان می‌شود. روز واقعه چنین فیلمی است. این که سینمای ایران در دهه‌های اخیر فیلم‌های اندکی در ارتباط با واقعه کربلا تولید کرده به دلایل فراوانی بستگی دارد. اما کمبود فیلم‌هایی در ارتباط با این واقعه مهم، به ماندگاری روز واقعه کمک کرده است. اما اگر نزدیک به ۳ دهه بعد از ساخت روز واقعه، هنوز از آن به‌عنوان یک اثر عاشورایی شاخص یاد می‌شود، تنها به این دلیل نیست. مسلما خود فیلم هم از ویژگی‌هایی برخوردار است که به ماندگاری‌اش کمک کرده است. شاید مروری بر نقدهای قدیمی نوشته‌شده بر روز واقعه بتواند بخشی از دلایل این اهمیت را نشان دهد.

ایرج قادری به یقین از جنجالی‌ترین چهره‌های سینمای ایران در سال‌های اول پس از پیروزی انقلاب است. اولین آثاری که قادری پس از انقلاب ساخت (برزخی‌ها و دادا) در سال 1361 اکران شده و رتبه‌های اول و دوم فروش سالیانه را از آن خود کردند تا مشخص شود مردم هنوز به آثار ستاره‌محور و قهرمان‌پرور علاقه دارند. نمایش برزخی‌ها بزرگ‌ترین جنجال سینمایی آن سال‌ها را رقم زد و کار به استعفای وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی (حجت‌الاسلام معادی‌خواه) و پایین آوردن برزخی‌ها از پرده هم کشید. ۳ سال بعد از آن حواشی، قادری با تاراج حضور موفقیت‌آمیز دیگری را به ثبت رساند. در حالی که این بار خود قادری هیچ نقشی را در مقابل دوربین ایفا نمی‌کرد، تاراج باز هم به فروش فوق‌العاده‌ای دست یافت و جایگاه جمشید آریا را به‌عنوان اولین ستاره واقعی سینمای بعد از انقلاب تثبیت کرد. با این وجود اتفاقاتی که بعد از نمایش تاراج رخ داد، این موفقیت را به کام قادری و آریا تلخ کرد.