# ویدیوکلوپ

بعضی از فیلم‌ها هستند که از همان زمان تولید می‌توان روی موفقیت‌شان شرط‌بندی کرد. این پشتوانه ممکن است به‌واسطه عوامل مختلفی ایجاد شود: از تیم پشت دوربین و ترکیب بازیگران گرفته تا دستمایه ملتهب اولیه و حواشی فراوان در زمان تولید. آدم‌برفی فیلمی بود که تمام این مشخصات را داشت و بنابراین به‌سرعت به یکی از پروژه‌های پرسروصدای سینمای ایران در دهه 70 تبدیل شد. اولین فیلم سینمایی میرباقری که در سال 1373 تولید شده بود، پس از مدتی توقیف و مواجهه با انواع حاشیه‌ها در سال 1376 روی پرده رفت. به مناسبت سالگرد اکران فیلم آدم برفی نگاهی انداخته‌ایم به چکیده نقدهایی که در زمان نمایش این فیلم در موردش نوشته شد.

بهرام بیضایی در دهه 60 دوره سختی را سپری کرد. اما پس از دوم خرداد 1376، فضا برای فیلمسازی او فراهم‌تر از همیشه به‌نظر می‌رسید. ساخت فیلم کوتاهی با عنوان «گفت‌وگو با باد» مقدمه آغاز دوره جدید فیلمسازی بیضایی تلقی می‌شد و سگ‌کشی، راه را هموارتر از همیشه نشان داد. در فضای ایجادشده در دوران پس از دوم خرداد، سگ‌کشی بیش از تمام فیلم‌های قبلی بیضایی با رویکرد مثبت نگاه رسمی مواجه شد (استقبال داوران از فیلم در جشنواره فیلم فجر نشان‌دهنده این تغییر است) و فروش بالای فیلم برای خیلی‌ها غافلگیرکننده بود. ضمن این‌که از دید خیلی‌ها، مسیری که قهرمان داستان طی می‌کرد بی‌شباهت به مسیر طی‌شده توسط خود بیضایی نبود: عبور از سنگلاخی پر از نظامی‌گری، افراطی‌گری، خباثت و سوءتفاهم برای رسیدن به رستگاری. به مناسبت سالگرد اکران فیلم سگ‌کشی نگاهی انداخته‌ایم به چکیده نقدهایی که در زمان نمایش این فیلم در موردش نوشته شد.

بعید است هیچ فیلم سرگرم‌کننده دیگری در تاریخ سینما این همه ستاره جذاب را دور هم جمع کرده باشد. فیلم زمانی ساخته (یا در واقع بازسازی) شد که «جولیا رابرتز»، «برد پیت»، «جرج کلونی» و «مت دیمون» همگی در اوج شهرت و نفوذ خود در هالیوود بودند. به این فهرست «اندی گارسیا»، «دان چیدل» و «کیسی افلک» را هم اضافه کنید. فیلم با بودجه 85 میلیون دلاری ساخته شد و 450 میلیون دلار فروش کرد تا سه دنباله دیگر هم برایش ساخته شود. به مناسبت گذشت 21 سال از اکران فیلم یازده یار اوشن، 11 حقیقت جذاب درباره آن برایتان گردآوری کرده‌ایم.

مرور نقدهای منتشرشده در زمان اکران بودن یا نبودن آدم را دچار حیرت می‌کند! کارنامه کیانوش عیاری پر است از فیلم‌های قابل ستایشی که عموما با استقبال پرشور منتقدان هم روبه‌رو شده‌اند. اما یکدستی نظرات منتشرشده در مورد بودن یا نبودن (در کنار تنوع دیدگاه‌ها) نمونه‌ای کمیاب محسوب می‌شود. حتی در مورد اکثر فیلم‌های بزرگ هم با منتقدانی مواجه می‌شویم که دلایلی برای مخالفت با آن فیلم دارند. اما در مورد بودن یا نبودن به‌سختی می‌توان (لااقل در رسانه‌های رسمی پرتیراژ و پرمخاطب) نقدی منفی پیدا کرد. همین امر، بازخوانی نظرات منتشرشده در مورد این فیلم را کنجکاوی‌برانگیزتر می‌کند. به مناسبت سالگرد اکران بودن یا نبودن نگاهی انداخته‌ایم به چکیده نقدهایی که در زمان نمایش این فیلم در موردش نوشته شد.

وقتی مسعود کیمیایی، بعد از چند سال دوری از فیلمسازی، سربازهای جمعه را ساخت، بسیاری از مخاطبان با مشاهده آشفتگی روایی و ابهامات پرتعداد موجود در داستان فیلم متعجب شدند. به‌نظر می‌رسید کیمیایی حرف‌های فراوانی برای گفتن دارد و می‌خواهد همه آن‌ها را در یک فیلم منتقل کند. نتیجه، فیلم پرگو و چندپاره‌ای بود که واکنش‌های تندی را میان منتقدان برانگیخت. اما وقتی کیمیایی، بعد از آن شکست همه‌جانبه، فیلم حکم را ساخت یک بار دیگر همه را غافلگیر کرد. حکم هم فیلمی پیچیده بود تا حدی که حتی تعریف خلاصه داستان آن هم کار ساده‌ای نبود. با این وجود حکم، نه‌تنها در مقایسه با سربازهای جمعه که در مقایسه با اکثر فیلم‌های یک دهه قبل کیمیایی، با واکنش‌های مثبت‌تری روبه‌رو شد. به‌نظر می‌رسید چیزی در سینمای کیمیایی تغییر کرده است. بحث فقط پیچیدگی روایی و دشواری پیدا کردن خط داستانی نبود. این‌بار به‌نظر می‌رسید که اساسا قصه‌گویی (به‌شکل کلاسیک) اهمیت زیادی برای کیمیایی ندارد. شاید به همین دلیل بود که برخی از منتقدان، راه متفاوتی را برای مواجهه با حکم برگزیدند. اینجا نگاهی انداخته‌ایم به چکیده نقدهایی که در زمان نمایش این فیلم در موردش نوشته شد.

کیومرث پوراحمد، به‌خصوص در دهه 70 یک فیلمساز تاثیرگذار و خاطره‌ساز بود. مجموعه قصه‌های مجید هنوز که هنوز است یکی از قله‌های سریال‌سازی در تاریخ تلویزیون ایران قلمداد می‌شود و فیلم خواهران غریب به یکی از خاطرات جمعی یک نسل تبدیل شد. روند موفقیت‌های پوراحمد تا اوایل دهه 80 و فیلم شب یلدا هم ادامه داشت. با این وجود زمانی که او به‌سراغ ساخت اتوبوس شب رفت، اوضاع چندان جالب به‌نظر نمی‌رسید. فیلم‌های آخر پوراحمد نه فروش چندانی کرده بودند و نه ذره‌ای از حس‌وحال بهترین آثار او را در خود داشتند. در چنین شرایطی، بسیاری از منتقدان اتوبوس شب را بازگشتی نسبتا موفقیت‌آمیز برای پوراحمد تلقی کردند. به بهانه سالگرد اکران اتوبوس شب نگاهی انداخته‌ایم به چکیده نقدهایی که در زمان نمایش این فیلم در موردش نوشته شد.

دوئل از همان زمان ساخت فیلم کنجکاوی‌برانگیزی به‌نظر می‌رسید. خست تیم تبلیغات فیلم در عرضه مواد تبلیغاتی در کنار شایعاتی که در مورد بودجه هنگفت دوئل به گوش می‌رسید، به کنجکاوی‌ها دامن زد. خود احمدرضا درویش در گفت‌وگویی با ماهنامه فیلم در دوران اکران عمومی دوئل، کل هزینه‌های دوئل را بین 3 تا 3.5 میلیارد تومان دانست که با توجه به وضعیت اقتصادی آن دوران سینمای ایران و قیمت ارز (دلار در سال 82 با قیمتی حدود 830 تومان عرضه شد) به این معنی است که دوئل با بودجه‌ای حداقل 3.5 میلیون دلاری ساخته شد که رقمی شگفت‌انگیز برای اقتصاد سینمای ایران به شمار می‌رفت. همچنین بحث‌هایی در مورد ایده‌های پخش‌کنندگان دوئل برای اکران گسترده در کشورهای اروپایی و آسیایی وجود داشت و البته تبلیغات سنگین و کم‌سابقه فیلم در زمان اکران هم افراد بیشتری را به تماشای فیلم ترغیب کرد. در چنین شرایطی، دوئل حتی پیش از اکران به‌عنوان پدیده سینمای ایران مورد توجه قرار گرفت. باید این را در نظر داشته باشیم که بحثی که در سال‌های اخیر با عنوان «فیلم فاخر» درگرفته، در آن زمان موضوعیت چندانی نداشت و به همین دلیل تولید فیلمی که گفته می‌شد از نظر کیفیت و عظمت تولید فراتر از سطح معمول سینمای ایران است و از نظر اجرایی حتی می‌تواند با برخی از فیلم‌های هالیوودی رقابت کند، اتفاق ویژه‌ای محسوب می‌شد. به مناسبت سالگرد اکران دوئل، نگاهی انداخته‌ایم به چکیده برخی از نقدهایی که در آن دوران بر این فیلم پرسروصدا نوشته شد.

بچه های آسمان زمانی ساخته شد که تب ساخت فیلم‌هایی با محوریت کودکان و نوجوانان فقیر داغ بود و شاید خیلی از کسانی که اخبار ساخت این فیلم را دنبال می‌کردند انتظار داشتند تا با فیلم دیگری از آن دسته روبه‌رو شوند؛ فیلم‌هایی که عموما از جذابیت دراماتیک چندانی برخوردار نبودند و با گرفتن ژست روایت مدرن، عموما حاصلی به‌جز خستگی و بی‌حوصلگی برای تماشاگر خود به همراه نداشتند! با این وجود مجید مجیدی با سومین ساخته‌اش خیلی‌ها را غافلگیر کرد. به مناسبت سالگرد اکران بچه‌های آسمان نگاهی انداخته‌ایم به چکیده برخی از نقدهایی که در زمان نمایش این فیلم در موردش منتشر شدند.

در دورانی سروکله‌اش در ایران پیدا شد که ویدئو هنوز وجاهت قانونی نداشت و فیلم‌های خارجی به صورت زیرزمینی بین فیلم‌بازها ردوبدل می‌شد. در این دوره این وسترن عاشقانه با نام «رقص با گرگ‌ها» وارد ایران شد و آن‌قدر مورد استقبال وارد شد که اکران‌های عمومی محدودی هم برایش تدارک دیدند. فیلم را تماما می‌توان فیلم کوین کاستنر، تهیه‌کننده، کارگردان و بازیگرش دانست. او هیچ‌وقت نتوانست موفقیتی در این ابعاد را تکرار کند و هنوز خیلی‌ها شمایل او را در قامت «ستوان دانبر» این فیلم به یاد می‌آورند. فیلم علاوه بر درخشش در اسکار، در گیشه هم ترکاند و تبدیل شد به سومین فیلم پرفروش سال 1990. به مناسبت سالگرد اکران «با گرگ‌ها می‌رقصد» یا «رقصنده با گرگ‌ها» می‌خواهیم ۷ حقیقت جذاب درباره فیلم را با شما در میان بگذاریم.

بعضی از فیلم‌ها هستند که عنوان «فرزند زمانه» برازنده‌شان است. زیر پوست شهر را می‌توان یکی از این فیلم‌ها دانست؛ فیلمی که شاید اگر در هر دوران دیگری به‌جز بازه 1376 تا 1380 ساخته می‌شد نمی‌توانست به جایگاه فعلی‌اش دست پیدا کند. هر چند بنی‌اعتماد به این اشاره کرده که نسخه اول فیلمنامه زیر پوست شهر در دهه 60 نوشته شده بود، امروز می‌توان تصدیق کرد که زیر پوست شهر محصول مستقیم تحولات اساسی دوره ساخته شدنش است؛ دوره‌ای که لایه‌های پنهان پیشین جامعه به سطح آمده بودند و بحث‌هایی تازه و بسیار عمیق‌تر از گذشته در دل جامعه ایجاد شده بود. با این وجود جنس پرداخت بنی‌اعتماد و همکارانش هم در ماندگار شدن زیر پوست شهر نقش مهمی ایفا کرده است. وگرنه در همان سال‌ها فیلم‌های زیادی ساخته شدند که آن‌ها هم ظاهرا به مسائل روز می‌پرداختند و امروز ممکن است نام آن فیلم‌ها را هم به یاد نیاوریم. به مناسبت سالگرد اکران زیر پوست شهر نگاهی انداخته‌ایم به چکیده برخی از نقدهایی که در زمان نمایش این فیلم در موردش منتشر شدند.