# ویدیوکلوپ

آنی هال احتمالا در بین آثار پرتعداد وودی آلن بهترین است. حتی آن‌هایی که فاز آلن و جنس کمدی فیلم‌هایش را هم نمی‌پسندند، احتمالا از تماشای فیلم لذت برده‌اند. وودی آلن اولین اسکارهای زندگی‌اش را هم در سال 1977 با بردن ۲ اسکار بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه برای آنی هال دشت کرد؛ چرا که فیلم توانست قواعد فیلم‌های کمدی-رمانتیک را تغییر دهد و نفسی تازه در جان این ژانر پرطرفدار بدمد. این فیلم مهم در حالی با به 45 سالگی گذاشته که خود آلن جزو طرفداران آن نیست! به مناسب سالگرد اکران آنی هال می‌خواهیم 10 نکته جذاب درباره حواشی پشت صحنه فیلم به شما بگوییم.

«غریزی‌بودن»، بارها به‌عنوان یکی از ویژگی‌های مهم رسول ملاقلی‌پور در مقام فیلمساز ذکر شده است. او فضایی کاملا شخصی در آثارش می‌آفرید و تمایلی به استفاده از الگوهای پذیرفته‌شده روایی نداشت. این حجم از شخصی‌بودن همزمان به بزرگ‌ترین نقطه قوت و اساسی‌ترین نقطه ضعف آثار او تبدیل شد. به همین علت است که در بررسی مسیر سینمای رسول ملاقلی‌پور با فراز و نشیب‌های فراوانی روبه‌رو می‌شویم. قارچ سمی را به‌سختی می‌توان یکی از فرازهای کارنامه ملاقلی‌پور دانست. با این وجود صراحت و صداقت موجود در قارچ سمی باعث شده تا، با وجود تمام ایرادات ساختاری، با فیلم گزنده‌ای روبه‌رو باشیم که – لااقل در لحظاتی – می‌تواند بر مخاطب تأثیر بگذارد.

بعضی از فیلم‌ها برای ماندگار شدن نه نیاز به حاشیه‌سازی دارند و نه فروش بالا. آن‌ها به‌شکلی تدریجی و روی دوش تحسین‌های همه‌جانبه منتقدان و مخاطبان خاص رشد و جایگاه خود را در تاریخ سینما تثبیت می‌کنند. نیاز (علیرضا داودنژاد) یکی از این فیلم‌ها بود؛ فیلمی بدون ستاره و بدون فرازونشیب متعارفِ داستانی که از همان روز اول هم اثری مناسب مخاطب عام به‌نظر نمی‌رسید. داودنژاد هنگام ساخت نیاز چیزی حدود ۲ دهه فیلمنامه‌نویسی و کارگردانی در سطح اول سینمای ایران را تجربه کرده بود و فیلمساز باتجربه‌ای به‌شمار می‌رفت. با این وجود، کارنامه او پر از فرازونشیب بود. آثاری که او پس از انقلاب ساخت کمتر با استقبال منتقدان روبه‌رو شده بودند و نیاز، اولین فیلم داودنژاد بعد از یک دوری خودخواسته و ۴-۵ ساله (پس از ساخت فیلم بی‌پناه) از کارگردانی بود. حاصل کار، یکی از تحسین‌شده‌ترین آثار داودنژاد بود. سال ۱۳۷۰ برای داودنژاد یک سال جادویی به‌شمار می‌رفت. در آن سال فیلم عروس (بهروز افخمی) با فیلمنامه‌ای که داودنژاد و افخمی به‌طور مشترک نوشته بودند، به پرفروش‌ترین فیلم سال تبدیل شد. در اواخر سال هم نمایش نیاز در جشنواره فیلم فجر موجی از ستایش‌ها را برای داودنژاد به ارمغان آورد تا این فیلمساز کارکشته بتواند یک بار دیگر خود را به اهالی سینما اثبات کند.

چه فیلم‌های فریدون جیرانی را دوست داشته باشیم و چه نه، نمی‌توانیم انکار کنیم که او فیلمساز بسیار شجاعی است. تلاش جیرانی برای ورود به عرصه‌هایی کمتر آزموده‌شده در سینمای ایران و علاقه‌اش به استفاده از الگوهایی رادیکال و ایده‌هایی غیرمنتظره، باعث شده تا جیرانی به یکی از فیلمسازان ویژه سینمای ایران تبدیل شود. این جسارت باعث شده تا در سینمای جیرانی با فرازونشیب‌های فراوانی روبه‌رو باشیم. ایده‌های خاص او گاه جواب داده‌اند و در بسیاری از موارد، نه. اما سینمای او، حتی در بدترین آثارش، کنجکاوی‌برانگیز بوده و جدا از الگوهای محافظه‌کار سینمای ایران می‌ایستد.

رسول صدرعاملی که از همان ابتدای کار فیلمسازی توانایی‌های خود را ثابت کرده بود، با استفاده از فضای باز پیش‌آمده پس از دوم خرداد ۷۶، دوره تازه‌ای از فعالیت خود را آغاز کرد. دختری با کفش‌های کتانی (۱۳۷۸) روایتی از دختری نوجوان بود که در دل شهر به‌دنبال هویت خود می‌گشت. فیلم با استقبال منتقدان روبه‌رو شد و بازتابی بود از فضای تازه‌ای که در آن می‌شد به‌شکلی صریح‌تر از گذشته به دغدغه‌ها و مشکلات اجتماعی پرداخت. با این وجود من، ترانه، پانزده سال دارم – دومین فیلم از سه‌گانه صدرعاملی در مورد دختران نوجوان – به نقطه عطف کارنامه این فیلمساز باتجربه تبدیل شد. من، ترانه… چند پله جلوتر از دختری… قرار گرفت و تحسین تقریبا یکپارچه منتقدان را به دست آورد.

«پدرخوانده» هنوز آنقدر تروتمیز، به‌روز و قبراق است که سخت می‌توان باور کرد 50 سال تمام از ساخت آن گذشته. حتما می‌دانید که این گنج، با رنج و مشقت فراوانی حاصل شد و پشت‌صحنه فیلم پر بود از تنش، قهر، تهدید به استعفا و اخراج. استودیو به بلندپروازی‌های «فرانسیس فورد کاپولا»ی جوان اعتماد و اعتقاد چندانی نداشت، مدام در کار او دخالت می‌کرد و صحنه‌های فیلمبردای‌شده فیلم را لایق سطل زباله می‌دانست. کاپولا اما برای فیلمش جنگید، بارها تا مرز دیوانگی پیش رفت، اما پای کار ایستاد و احتمالا تا قبل از تدوین نهایی خودش هم نمی‌دانست چه شاهکاری تحویل تاریخ سینما داده است! حالا 50 سال از اکران این ضیافت باشکوه می‌گذرد. ضیافتی که بعدها سه‌قسمتی شد و به اعتقاد بسیاری، بهترین سه‌گانه تاریخ سینماست. به مناسبت 50 سالگی اکران پدرخوانده، رفته‌ایم سراغ 10 حقیقت درباره فیلم که نمی‌توانید خواندنش را رد کنید!

بحث در مورد سینمای «کوئن‌ها» که آغاز می‌شود، اختلاف طرفداران‌شان در مورد بهترین فیلم‌ آن‌ها بالا می‌گیرد. شاهکار اصلی کوئن‌ها کدام است؟ «جایی برای پیرمردها نیست»؟ «لبوفسکی بزرگ»؟ «یک مرد جدی» یا همین «فارگو»؟ به‌نظر شخص نگارنده «فارگو» بهترین و «کوئنی‌»ترین اثر این دو برادر باهوش است. فیلمی سراسر سیاهی و سردی که به لطف طنز پوچ و هوشمندانه موجود در فیلمنامه‌اش تبدیل شده به اثری شیرین، عمیق و تکان‌دهنده. باور بکنید یا نه، 26 سال از اکران این شاهکار کالت‌شده کوئن‌ها گذشته است. بد نیست به مناسب سالگرد اکران فیلم فارگو، حقایق جذابی درباره حواشی و پشت صحنه آن بخوانیم.

89 سال قبل، در دوم ماه مارس سال 1933 بود که «هشتمین عجایب هفت‌گانه جهان» در سینمایی در منهتن نیویورک به مردم دنیا معرفی شد. اگرچه قیمت بلیت در آن زمان بین 35 تا 75 سنت متغیر بود، اما کینگ کنگ تنها در ۴ روز و فقط در شهر نیویورک 89931 فروش کرد، آن‌هم در دوره «رکود بزرگ» که کسی دل‌ودماغ رفتن به سینما را نداشت. از آن زمان به بعد این سلبریتی غول‌پیکر بارها در سینما ظاهر شد و حتی علیه گودزیلا هم جنگید. اما این نسخه ابتدایی و اریجینال کینگ کنگ بود که تاثیری عظیم بر صنعت سینما گذاشت و پای جلوه‌های ویژه نسبتا مدرن را به هنر هفتم باز کرد. حال که این غول عاشق‌پیشه وارد نودمین سال زندگی خود شده، در قالب ۷ حقیقت نگاهی به تولید تاریخی، جلوه‌های پیشگامانه و میراث گسترده فیلم می‌اندازیم.

دراکولا، نام فیلم همین است، بدون هیچ پسوند یا توضیحی. اگر خون‌آشام‌باز باشید می‌دانید این ساخته کلاسیک تاد براونینگ و کارل فروند با بازی اسطوره‌ای به اسم بلا لوگوسی، محبوب‌ترین و بهترین فیلم دراکولایی تاریخ سینماست. آن‌قدر محبوب که تیم برتون در فیلم «اد وود» به بازیگرش ادای دین کرده و تصاویر ترسناکی از فیلم روی گیتار الکترونیک «کرک همت» گیتاریست گروه متالیکا هم نقش بسته و یکی از سمبل‌های سینمای وحشت است. حال که 91 سال از اکران موفق فیلم گذشته، می‌خواهیم شما را با حقایق جذابی از پشت صحنه و حواشی آن آشنا کنیم:

تاریخ هنر، پر است از هنرمندانی که در زمان حیات خود به‌اندازه شایستگی‌شان قدر ندیدند و پس از مرگ بود که به جایگاه شایسته‌ای دست یافتند. اما شاید کمتر فیلمسازی در تاریخ سینمای ایران به‌اندازه زنده‌یاد علی حاتمی با چنین شرایطی مواجه شده باشد. این سوءتفاهم‌ها، به‌خصوص به‌واسطه جنس ویژه دلبستگی حاتمی به تاریخ به‌وجود می‌آمدند. روایت شخصی حاتمی از تاریخ معاصر، پس‌وپیش کردن و در مواردی تحریف وقایع برای رسیدن به مفاهیم و احساساتی خاص، از جمله مواردی بودند که در زمان حیات او انتقادات زیادی را برانگیختند. برخی از افرادی که در زمان حیات حاتمی از آثار او انتقاد می‌کردند، در ادامه به طرفداران سینمای ویژه حاتمی تبدیل شدند.