# ویدیوکلوپ

اگر بخواهیم کارنامه فیلمسازی ابراهیم حاتمی‌کیا را به چند دوره مختلف تقسیم کنیم به طور قطع باید یکی از فصول مهم دوران کاری او را به زمان ساخت فیلم از کرخه تا راین اختصاص دهیم. از کرخه تا راین از چند وجه اثر مهمی در سینمای ایران به حساب می‌آید که به بهانه پخش مجدد آن از طریق فیلیمو به ویژگی‌های این فیلم با اشاره به نقدها و گفت‌وگوها در زمان اکران فیلم می‌پردازیم.

بیست و هشت سال از اکران شاهکار استیون اسپیلبرگ گذشته؛ فیلم فهرست شیندلر. روایت این کارگردان یهودی از نجات جان 1200 یهودی توسط اسکار شیندلر در جریان جنگ جهانی دوم از چنگال نازی‌ها، همچنان یکی از بهترین پرتره‌های سینمایی در مورد وقایع مربوط به هولوکاست یا شاید بهترین آن‌هاست. بعد از گذشت 28 سال هنوز می‌توان مقهور فیلم‌نامه دقیق «استیون زیلیان»، فیلمبرداری خیره‌کننده سیاه‌وسفید «یانوش کامینسکی» و کارگردانی بی‌نقص اسپیلبرگ شد و به تماشای این پکیج باشکوه نشست. در 28 سالگی فهرست شیندلر تصمیم گرفتیم حقایقی در مورد فیلم و پشت صحنه فیلم را برای‌تان گردآوری کنیم.

بعد از پیروزی انقلاب، بحث‌های زیادی در مورد چگونگی حرکت سینمای ایران در دوران جدید در گرفت. در سال‌های 1357 تا 1361 تکلیف سینمای ایران هنوز به‌درستی مشخص نبود و نوعی سردرگمی میان مدیرانی که مدام جابه‌جا می‌شدند و سینماگران به چشم می‌خورد. اما پس از سال 1361 به‌تدریج ویژگی‌هایی از سوی مدیران وقت به‌عنوان خصوصیات سینمای مطلوب مورد توجه قرار گرفت؛ مواردی چون تلاش برای انتقال مفاهیم ارزشمند به مخاطبان در عین تلاش برای سرگرم‌کننده بودن، دوری از ستاره‌محوری، پرهیز از قهرمان‌پروری به‌سبک فیلم‌های قبل از انقلاب، تلاش برای افزایش اهمیت نقش کارگردان و فیلمنامه‌نویس برای جذب مخاطبان به‌جای توجه صرف به بازیگران، و موارد دیگر. سناتور، سومین فیلم مهدی صباغ‌زاده، در چنین شرایطی ساخته و پس از اکران در تاریخ 7 آذر 1363 به یکی از مهم‌ترین فیلم‌های آن سال تبدیل شد.

نکته‌هایی درباره کازابلانکا و حقایقی درباره این فیلم عاشقانه و پرطرفدار وجود دارد که می‌خواهیم درگوشی به شما بگوییم تا اگر هنوز این فیلم را ندیده‌اید، حتما تماشا کنید و مثل ما طرفدارش بشوید و اگر قبلا دیده‌اید به مناسب سالگرد اکرانش دوباره ببینید و تجدید خاطره کنید.

بله، نزدیک به ۳ دهه از زمانی که خانواده کوین مک‌کالیستر او را برای تعطیلات در خانه تنها گذاشتند و یک فیلم کلاسیک متولد شد گذشت. اما حتی اگر فیلم تنها در خانه را مثل نگارنده بارها هم تماشا کرده باشید، احتمالا چیزهایی در مورد شاهکار مشترک جان هیوز و کریس کلمبوس وجود دارد که نمی‌دانید. بنابراین این شما و این هفت حقیقت غافل‌گیرکننده درباره فیلم تنها در خانه.

نمایش فیلم شب بیست و نهم (حمید رخشانی) (که از 30 آبان 1369 آغاز شد) واکنش چندانی در میان منتقدان ایجاد نکرد. احتمالا خیلی‌ها فیلم را آن‌قدر جدی نگرفتند که زمانی را صرف نگارش نقد بر آن کنند. یادداشت‌های منتشرشده هم عموماً لحنی منفی داشته و شب بیست و نهم را با عناوینی همچون «اثری صرفاً تجاری و تماشاچی‌پسند»، «فیلمنامه‌ای با قصد فریب و تحمیق افکار تماشاگر» و «فیلمی پوچ و بی‌معنا و بی‌مفهوم» نواختند. با این وجود، هر چند شاید شب بیست و نهم فیلم درخشانی نباشد اما هر چه زمان می‌گذرد جایگاه ویژه‌تری در سینمای ایران پیدا می‌کند.

بعید است متولد دهه 50 یا 60 باشید و روزی شیفته راکی بالبوا نبوده باشید. سال 1976 سیلوستر استالونه، بازیگر خوش‌قامت ایتالیایی که تا پیش از ساخت راکی به هر دری زده بود که در هالیوود به عنوان بازیگر شغلی برای خودش دست‌وپا کند، یک‌شبه ره صدساله رفت و تبدیل شد به قهرمان جدید اکشن هالیوود. فیلمنامه اولین فیلم راکی آن‌قدر چفت‌وبست‌دار و دراماتیک و شخصیت‌پردازی راکی بالبوا، آن‌قدر درست بود که فیلم گیشه را ترکاند و راکی را به یکی از پول‌سازترین فیلم‌های تاریخ سینما بدل کرد. این شد حاصل کنجکاوی‌ها و مرور سری فیلم‌های راکی و چند حاشیه خواندنی در مورد جهان راکی.

فیلم دندان مار یکی از مهم‌ترین فیلم‌های بعد از انقلاب سینمای ایران محسوب می‌شود؛ فیلمی که تصویری تأمل‌برانگیز از شرایط ایران پس از جنگ تحمیلی ارائه می‌دهد و می‌توان آن را سندی برای شناخت بیشتر وضعیت ایران در انتهای دهه 60 دانست. فیلم دندان مار پس از نمایش در جشنواره فجر، در تاریخ 23 آبان 1369 اکران شد و هر چند در آن دوران با واکنش‌های ضدونقیض (و البته، در مجموع، کمابیش مثبت) منتقدان روبه‌رو شد، اما امروزه توافقی عمومی مبنی بر این وجود دارد که فیلم دندان مار یکی از بهترین فیلم‌های، و از دید بسیاری از منتقدان، بهترین فیلم مسعود کیمیایی از میان ساخته‌های او پس از پیروزی انقلاب است. دندان مار همچنین در بخش مسابقه چهل‌ویکمین جشنواره فیلم برلین پذیرفته شده و جایزه تقدیر ویژه را هم از این جشنواره دریافت کرد.

امیر نادری جزو فیلمسازان ایرانی است که در موج نوی سینما همراه دیگر چهره‌های مطرح پیش از انقلاب آثاری متفاوت از جریان اصلی را تولید کرد و پس از انقلاب نیز فیلم‌های تجربی را ساخت که فیلم دونده از مهم‌ترین فیلم‌های اوست. به مناسبت سالگرد اکران این فیلم نگاهی انداختیم به نقدهای منتقدان و حواشی این فیلم که در ادامه می‌خوانید.

کشتی آنجلیکا از مهم‌ترین آثار سینمای ایران در دهه 60 است. فیلمی که در 11 آبان سال 68 به اکران عمومی در آمد. محمد بزرگ‌نیا کارگردان فیلم‌های دریایی سینمای ایران در دومین تجربه کارگردانی به سراغ یک اثر پرهزینه و خوش ساخت رفته است. در این مطلب به مناسبت سالگرد اکران این فیلم نگاهی داریم به واکنش منتقدان و آنچه در زمان اکران فیلم بر آن گذشت.