# چهره

شاهرخ خان که به نام پادشاه بالیوود شناخته می‌شود، یک افسانه واقعی سینماست که قلب میلیون‌ها نفر در سراسر جهان را تسخیر کرده است. او در طول دوران فعالیتش که بیشتر از سه دهه را در برمی‌گیرد، در بهترین فیلم‌های سینمای هند ایفای نقش کرده و به بازی‌های کاریزماتیک و رقص‌های به یاد ماندنی شهرت دارد. البته باید گفت که این فقط استعداد بازیگری شاهرخ خان نیست که او را منحصر به فرد می‌کند، بلکه رابطه او با طرفدارانش هم یکی از مهم‌ترین دلایل محبوبیت اوست. اینجا درباره بهترین فیلم‌ها و نقش‌های این ستاره دوست داشتنی سینمای هند می‌خوانید.

هایائو میازاکی یکی از تأثیرگذارترین و مهم‌ترین کارگردان‌های تاریخ سینما است که نام او با استودیو جیبلی و مفهوم «انیمه هنری» گره خورده است. او در سال ۱۹۴۱ به دنیا آمد و تجربه‌های کودکی‌اش در دوران جنگ جهانی دوم روی نگاهش به زندگی، طبیعت و انسان تأثیر گذاشت. میازاکی به‌جای به تصویر کشیدن کلیشه خیر و شر، جهانی خاکستری خلق می‌کند که در آن انسان، طبیعت، تکنولوژی و احساسات در تضاد و تعامل دائمی‌اند. آثار میازاکی نه‌تنها در ژاپن، بلکه در سراسر جهان با تحسین منتقدان و مخاطبان مواجه شده‌اند. اینجا به بررسی و معرفی تمام آثار این کارگردان بزرگ و اندیشمند ژاپنی می‌پردازیم.

کارنامه رابرت دووال درخشان و سرشار از فیلم‌های درجهک و پرستاره است. او شاید تجسم کامل وقار و سنگینیِ حضور روی پرده سینما بود. فرقی نمی‌کرد نقش یک پدر سخت‌گیر را بازی کند، یک رئیس بی‌رحم شرکتی، یک افسر نظامیِ بی‌اخلاق، یا یک خلافکار سال‌خورده و خشن؛ او همیشه جوهره خاموش شخصیت را می‌گرفت و تنها با یک نگاه، تمام نیروی زندگی یک کاراکتر را منتقل می‌کرد. کارنامه سینمایی او از ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۲ امتداد داشت؛ دهه‌هایی که تقریبا همگی‌شان پر بودند از اجراهای درخشان. به بهانه درگذشت وکیل و مشاور خانواده «کورلئونه»، می‌خواهیم 10 فیلم برتر کارنامه رابرت دووال را با هم مرور کنیم.

سوگل خلیق از معدود بازیگران نسل جدید است که مسیر حرفه‌ای خود را نه با حضور در آثار تجاری، بلکه با تجربه‌های جسورانه و متفاوت آغاز کرد. کارنامه او ترکیبی از فیلم‌های هنری، اجتماعی و سریال‌های پلتفرمی است که هرکدام بخشی از هویت بازیگری‌اش را شکل داده‌اند. اینجا با مرور ۱۱ اثر شاخص او، نشان می‌دهد چگونه انتخاب‌های متفاوت و گاه پرریسک، مسیر بازیگری خلیق را از تجربه‌های هنری و جشنواره‌ای به حضور در جریان اصلی نمایش خانگی پیوند زده است.

الناز شاکردوست کارنامه سینمایی خود را با نقش‌آفرینی در فیلم‌های پرمخاطب و تجاری مانند «گل‌یخ» و «عروس فراری» آغاز کرد. اما به‌سرعت از این قالب اولیه فراتر رفت و با گزینش نقش‌هایی در فیلم‌هایی چون «خدا نزدیک است»، «اتوبوس شب» و «در میان ابرها»، عمق و ظرافت بازیگری خود را به نمایش گذاشت. جایزه بهترین بازیگر زن از جشن خانه سینما برای «در میان ابرها» و سیمرغ بلورین جشنواره فجر برای «شبی که ماه کامل شد»، گواهی بر این تحول هنری بود. مسیر حرفه‌ای شاکردوست روایتی است از دگرگونی یک بازیگر از عرصه سینمای تجاری به عرصه هنرهای چندبعدی.

کارنامه‌ عباس کیارستمی همچون نقشه‌ای چندلایه از تجربه‌های سینمایی است که مرزهای گونه‌ها را درنوردیده و هر بار تعریف تازه‌ای از «فیلم» ارائه کرده است. او از مستندهای آموزشی و اجتماعی دهه‌ 60 آغاز کرد، سپس با سه‌گانه کوکر، سینمای شاعرانه و انسانی را به اوج رساند. در ادامه، با فیلم‌هایی چون کلوزآپ و طعم گیلاس، مرز میان مستند و داستانی را محو کرد و سینما را به پرسشی وجودی درباره حقیقت، هویت و معنای زندگی بدل ساخت. کیارستمی تنها در روایت‌های داستانی متوقف نشد؛ او در گونه‌های تجربی و مینیمالیستی نیز دست به نوآوری زد. کارنامه‌ کیارستمی نه مجموعه‌ای از فیلم‌ها، بلکه سفری سینمایی است که از آموزش و مستند اجتماعی آغاز می‌شود، به شعر و فلسفه می‌رسد، و در نهایت به تجربه‌ ناب نگاه و تصویر ختم می‌شود.

در سینمای امروز، کمتر فیلمسازی پیدا می‌شود که بتواند فانتزی، وحشت و احساسات انسانی را به شکلی هماهنگ کنار هم قرار دهد. گیرمو دل‌ تورو یکی از همان استثناهاست. فیلم‌های او پر از موجودات غیرعادی و فضاهای تیره‌اند، اما در مرکز همه آن‌ها یک داستان انسانی قرار دارد؛ داستان شخصیت‌هایی که تنها مانده‌اند و با ترس‌هایشان دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در آثار دل‌ تورو، هیولاها معمولاً چهره‌ای غمگین و آسیب‌پذیر دارند و این انسان‌ها هستند که اغلب بی‌رحم‌تر عمل می‌کنند. دل‌ تورو کارش را از سینمای مستقل مکزیک آغاز کرد و بعدها وارد هالیوود شد، اما در تمام این مسیر، جهان ذهنی و سبک شخصی‌اش را حفظ کرد. فیلم‌های او ترکیبی از قصه‌گویی کلاسیک، تصویرسازی دقیق و توجه به احساسات ساده و ملموس انسانی‌اند؛ ویژگی‌هایی که باعث شده آثارش هم ماندگار شوند و هم مخاطبان گسترده‌ای پیدا کنند. در ادامه ۱۱ فیلم برتر این کارگردان را بررسی می‌کنیم.

انتخاب یک بازیگر همواره نقش مهمی در ادامه موفق یا ناموفق مسیر کاری‌اش دارد. می‌گویند بازیگران باید شامه بسیاری تیزی داشته باشند تا بتوانند بهترین‌ها را انتخاب کنند. گاهی محاسبات برخی بازیگران اشتباه از آب در می‌آید و فیلم یا فیلم‌هایی را انتخاب می‌کنند که ممکن است به نام و شهرت آن‌ها آسیب وارد کند. کوین کاستنر یکی از آن بازیگران است که اصرارش بر حضور در یکی دو پروژه سینمایی ناموفق مسیر کاری او را تغییر داد. او با آن که از بازیگران سرشناس هالیوود است اما کم‌تر وارد جار و جنجال معمول بازیگران شود و کارش را آهسته و پیوسته در حاشیه هالیوود ادامه داد.

ابوالفضل پورعرب مصداق بارز فراز و فرود در سینما و بی‌وفایی این مدیوم به اهالی خود است چرا که بازیگری که در دهه 70 انتخاب اول اکثر فیلمسازها بود به یکباره در دهه 80 و 90 وارد سیر نزولی شد و از شمایل جوان اول سینما و سوپراستاری به حضور در نقش‌های فرعی و سریال‌های دست چندم تلویزیونی تغییر جایگاه داد. نکته مهم دیگر در بررسی کارنامه بازیگری پورعرب این بود که بر خلاف همتایان بازیگر خود، حضور در تلویزیون را افت ندانست و در سریال‌های مختلفی حضور پیدا کرد و تجربیات خوب و بدی کسب کرد. او برای بازی در مردی شبیه باران (۱۳۷۵) برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فجر شد و برای فیلم‌های عروس (۱۳۶۹) و نرگس (۱۳۷۰) نیز نامزد دریافت این جایزه بود. از او به عنوان بزرگترین سوپراستار و جوان اول دهه ۷۰ سینمای ایران یاد می‌شود. اینجا مروری داریم بر بیش از ۳ دهه حضور فعال ستاره سال‌های دور سینمای ایران و سریال‌ها و فیلم‌های سینمایی او را از نظر تحلیل نقش مورد بررسی قرار داده‌ایم.

قتل دلخراش فیلمساز افسانه‌ای آمریکایی، راب راینر در ۷۸سالگی به همراه همسرش، موجی از احساسات را با خودش پدید آورد. اندوه برای زندگی‌ای که از دست رفت؛ سردرگمی از ناگهانی و بی‌معنا بودن این فقدان؛ و در عین حال، قدردانی عمیق و ماندگار از کارنامه عظیمی که «رابرت نورمن راینر» برای ما به‌جا گذاشته است؛ میراثی که تضمین می‌کند او و فیلم‌هایش برای نسل‌های آینده هم زنده بمانند. خیلی از فیلمسازها حاضرند هر کاری بکنند تا بتوانند بگویند یکی از بهترین فیلم‌های «بلوغ‌محور» تاریخ سینما را ساخته‌اند، یا یکی از بهترین کمدی‌–رمانتیک‌ها، یا یکی از بهترین درام‌های دادگاهی. راب راینر هر سه را ساخت و حتی بیشتر از این‌ها؛ آن هم در یک بازه هشت‌ساله بی‌رقیب که حالا تبدیل به افسانه هالیوود شده است. پس در حالی که راب راینر را به یاد می‌آوریم، از شما دعوت می‌کنیم همراه تیم «امپایر» سفری به گذشته داشته باشید و دوباره به سراغ هر یک از آن هفت شگفتی منحصربه‌فرد دنیای سینما برویم.