گزیده کارنامه ابوالفضل پورعرب

فهرست بهترین فیلم و سریال های ابوالفضل پورعرب بر اساس سال انتشار از خاطره‌انگیزها تا جدیدها مرتب شده‌اند

مرور کارنامه فریبرز عرب نیا

فیلم عروس | بهروز افخمی | 1369

• نام کاراکتر: حمید

ابوالفضل پورعرب بعد از حضور در فیلم «عروس» به جوان اول سینمای ایران بدل شد و سیل پیشنهادهای سینمایی به‌سوی او ارائه شد. پورعرب یک سال بعد از «عروس» یعنی سال 1370 برای بازی در فیلم سینمایی «قربانی» جلوی دوربین رسول صدرعاملی حاضر شد. به عقیده بسیاری دهه هفتاد دوران اوج بازیگری پور عرب بود. عروس برای پورعرب و سینمادوستان یک اتفاق مهم و معرفی یک سوپراستار بود به‌خصوص آنکه مخاطبان این مدیوم در سال‌های پس از انقلاب تشنه یک سوپراستار بود و گویی پورعرب تاحد زیادی در این دوران این عطش را مرتفع کرد. اکران عروس از سال ۱۳۷۰ آغاز شد و تا سال ۱۳۷۹ ادامه داشت. در این مدت عروس توانست با جذب ۵ میلیون و ۲۲۵ هزار مخاطب یکی از پربیننده‌ترین فیلم‌های سینمای ایران در طول سال‌های اکران خود در سالن‌های سینما باشد. بهروز افخمی، کارگردان فیلم گفت که سید مرتضی آوینی در مورد فیلم عروس به‌صورت خصوصی به من می‌گفت: «در انتهای فیلم نتیجه‌گیری اخلاقی‌ای که گرفتی خوب نیست و به‌صورت فرمایشی و سفارشی به نظر می‌آید.»

فیلم نرگس | رخشان بنی‌اعتماد | 1370

• نام کاراکتر: عادل

پس از فیلم «قربانی» پورعرب با رخشان بنی‌اعتماد همکاری کرد و در فیلم سینمایی «نرگس» بازی کرد. فیلم روایتگر یک مثلث عشقی عجیب بود. داستان زنی به نام آفاق با بازی فریماه فرجامی که از کودکی، عادل با بازی ابوالفضل پورعرب  را بزرگ کرده و بعد به‌ناچار به عقد او درآمده است. آن دو از طریق دزدی گذران زندگی می‌کردند تا اینکه عادل با دختر جوانی که خانواده فقیری دارد، آشنا می‌شود و به او دل می‌بندد. آفاق برای آن که امکان ازدواج آن دو را فراهم کند، خود را مادر عادل معرفی می‌کند. «نرگس» که یکی از بهترین درام‌های دهه هفتاد است ثابت کرد درخشش پورعرب در فیلم عروس اتفاقی نبوده و پورعرب بار دیگر توانایی خود در ایفای نقشی متفاوت را به رخ کشید. بنی‌اعتماد برای این فیلم از فستیوال فجر سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی را دریافت کرد.

فیلم نیش | همایون اسعدیان | 1372

• نام کاراکتر: جوزی

بعد از موفقیت در فیلم‌های ملودرامی چون «عروس» و «نرگس»، پورعرب به یکباره راهش را به سمت سینمای تجاری کج کرد فیلم‌هایی مانند «سو ظن»، «نیش»، «دو روی سکه»، «آواز تهران»، «بی‌قرار»، «مرضیه»، «بهشت پنهان» و «در کمال خونسردی» از جمله مهم‌ترین فیلم‌های تجاری او در سال‌های دهه هفتاد هستند. نیش محصول همکاری پورعرب سوپراستار با همایون اسعدیان کارگردان و جمشید هاشم‌پور بود که تجربه‌ای جدید از او در ژانر اکشن محسوب می‌شد تجربه‌ای که بعدتر خیلی تکرار نشد و تماشاگران بیشتر پورعرب جوان و جذاب را ملودرام‌ها و برخی آثار تجاری دیدند.

فیلم چهره | سیروس الوند | 1373

• نام کاراکتر: فریدون بهنام

چهره یکی دیگر از همکاری‌های سیروس الوند و ابوالفضل پورعرب بود که در سال‌های طلایی دهه 70 و اوج بازیگری او رقم خورد. او در این فیلم بار دیگر شمایل جذاب عاشق پیشه را با کاراکتر طماع و فریبکارش ترکیب و یکی از شخصیتهای جذاب دوران بازیگری خود را خلق کرد. گوهر خیراندیش و عاطفه رضوی برای این فیلم به ترتیب نامزد دریافت جایزه سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش دوم و نقش اول زن از چهاردهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر شدند و فیلم در جشنواره و اکران با استقبال مواجه شد.

فیلم مردی شبیه باران | سعید سهیلی | 1375

• نام کاراکتر: منصور قاسمی

یکی از فیلم‌های برجسته کارنامه بازیگری پورعرب فیلم سینمایی «مردی شبیه باران» ساخته سعید سهیلی است. فیلمی که باعث شد سرانجام پورعرب در سال 1375 سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد را به خانه ببرد. سعید سهیلی در این فیلم داستانی ملودرام را از یکی از فرماندهان جنگ تعریف می‌کند و حضور پورعرب کمک زیادی به باورپذیری نقش و درآمدن کاراکتر منصور قاسمی داشت و جزو لاینفک این فیلم محسوب می‌شود.

سریال تنهاترین سردار | مهدی فخیم‌زاده | 1375

• نام کاراکتر: حرب

حضور در سریال تنهاترین سردار در شرایطی اتفاق افتاد که درآن سالها، پورعرب در سینما بازیگری محبوب بود و عنوان ستاره را یدک می‌کشید با پیشنهاد مهدی فخیم‌زاده برای بازی در سریال تاریخی تنهاترین سردار مواجه شد. ابوالفضل پورعرب در این سریال نقش یکی از یاران امام حسن (ع) را برعهده داشت. تنهاترین سردار تبدیل به سریالی موفق نشد و موفقیت سریال امام علی (ع) را به دست نیاورد. به همین نسبت اتفاق ویژه‌ای که پورعرب در تلویزیون انتظارش را می‌کشید، به دست نیامد. نکته ویژه سریال تنهاترین سردار این است که او پذیرفت نقشی با گریم سنگین (ریش و موی بلند) را بپذیرد و به‌اصطلاح چهره خود را به طور کامل در اختیار نقش قرار دهد. این سریال اولین مجموعه تلویزیونی پورعرب بود که  داستان زندگی امام حسن مجتبی، قضیه صلح ایشان با معاویه و شرایط جامعه اسلامی و شیعیان و اتفاقات پس از درگذشت او می‌پردازد.

فیلم مردی از جنس بلور | سعید سهیلی | 1377

• نام کاراکتر: رضا خدامردی

دو سال بعد از همکاری اولیه با سعید سهیلی، ابوالفضل پورعرب در سال ۱۳۷۷ برای بار دوم با سهیلی در فیلم «مردی از جنس بلور» همکاری کرد اما نتوانست موفقیت فیلم قبلی را تکرار کند. در این فیلم سعید سهیلی نیز حال‌وهوا جنگ و تأثیر رزمندگان در آن دهه و زندگی مردم به چشم می‌خورد اتفاق و خط فکری که در دهه‌های بعدی از سینمای سعید سهیلی رخت بر بست و در آثاری چون گشت ارشاد سعی کرد در مقام یک منتقد اجتماعی فیلم بسازد. پورعرب همانند همکاری قبل با سهیلی نتوانست آن‌چنان بدرخشد و نتیجه آن شد که مردی از جنس بلور موفقیت فیلم قبلی او را پیدا نکرد و حتی جنبه تکرار و کلیشه گرفت و مسیر حرفه‌ای او را از این نوع سینما تا حدی تغییر داد.

فیلم دست‌های آلوده | سیروس الوند | 1378

• نام کاراکتر: سیامک

یکی دیگر از فیلم‌های مشهور و محبوب ابوالفضل پورعرب فیلم «دست‌های آلوده» ساخته سیروس الوند بود. او در این فیلم با بازیگرانی نام آشنا مانند هدیه تهرانی و امین حیایی هم‌بازی شد. فیلم، اثر پر بازیگری بود و توانست پرمخاطب نیز شود. سیروس الوند از ظرفیت قصه‌گویی خود به نحو آشکاری استفاده کرد تا یکی از موفق‌ترین فیلم‌های موسوم به سینمای بدنه دهه 70 را با حضور ستارگان آن زمان یعنی هدیه تهرانی و ابوالفضل پور عرب به نام خود رقم بزند. پورعرب قرار بود در فیلم سینمایی «قرمز» بازی کند، اما به دلیل اینکه کاراکترش در یکی از قسمت‌های فیلم باید به بازیگر نقش مقابلش که یک خانم بود، به‌صورت فیزیکی حمله می‌کرد، از بازی در این فیلم انصراف داد. وی معتقد بود این نقش چهره بدی از مردها به نمایش می‌گذارد.

سریال مسافر | سیروس مقدم | 1379

• نام کاراکتر: مجید

پورعرب یلد طولایی در آثار تلویزیونی به عنوان هنرپیشه داشت و در سریال‌های زیادی حضور موفقی داشت و بیشتر محبوبیتش را از سریال «مسافر» ساخته سیروس مقدم کسب کرد. او در این سریال نقش جوانی معتاد و خلاف‌کار را بازی می‌کرد که عاشق‌پیشگی نجاتش می‌دهد. مسافر سیروس مقدم دومین سریالی بود که آقای ستاره بازی کرد و این بار موفقیت‌های سینمایی‌اش تکرار شد. او در مسافر با همسر سابقش آنا نعمتی هم‌بازی بود. مسافر نخستین‌بار در سال ۱۳۷۹ در شبکه پنج و از آن پس در شبکه‌های مختلف از جمله شبکه جام‌جم و کانال‌های ماهواره‌ای به نمایش درآمده‌ است. نام این مجموعه در زمان تولید «دست تطاول» بود که در هنگام پخش از تلویزیون به مسافر تغییر نام یافت. رسانه‌ها تعداد بینندگان این سریال را ۷۳ درصد و میزان مطلوبیت آن را 82 درصد در حد زیاد و خیلی زیاد ثبت کردند.

فیلم چند می‌گیری گریه کنی | شاهد احمدلو | 1384

• نام کاراکتر: ناصر

از آخرین حضورهای سینمایی پورعرب فیلم پر بازیگر «چند می‌گیری گریه کنی» ساخته شاهد احمدلو بود که در سال ۱۳۸۴ تولید شد. این فیلم دیپلم افتخار هیئت داوران بیست و چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر را به دست آورد و در گیشه نیز موفق بود. چند می‌گیری گریه کنی آخرین بازی منوچهر نوذری پیش از درگذشتش بود. چند می‌گیری گریه کنی ۲، دنباله این فیلم است که در ۱۳۹۸ تولید شد. ناصر فیلم چند میگیری گریه کنی شمایل طماع و فریبکار پورعرب را احیا کرد و او در این فیلم یکی ازارکان فیلمنامه و پیشبرد قصه بود. رضا شایسته با بازی زنده یاد منوچهر نوذری پس از سال‌ها زندگی در غربت به ایران می‌آید تا پس از مرگ در خاک وطنش آرام بگیرد. تنها نگرانی شایسته این است که پس از مرگش کسی نیست که برای او مراسم ختم بگیرد و برایش گریه کند…

 سریال زیرزمین | علیرضا افخمی | 1385

• نام کاراکتر: کامبیز کلانی

موقعیت ابوالفضل پورعرب در سینما در دهه هشتاد افت قابل‌توجهی پیدا کرد. درست در روزهایی که این بازیگر آرام‌آرام موقعیت خود را از دست می‌داد‌، سریال همراز سامان مقدم را پذیرفت. این سریال می‌توانست اتفاقی ویژه برای پورعرب باشد اما کیفیت پایین سریال باعث شد روند نزولی کارنامه او شدت یابد. در دهه هشتاد تعداد سریال‌های پورعرب افزایش یافت و او در این دهه در هشت سریال بازی کرد. در این میان فقط زیرزمین علیرضا افخمی قابل‌دفاع است. پورعرب در نقش کلانی یکی از سه کلاهبردار فیلم است که قصد بالاکشیدن پول‌ها و رقابت با اسدی و فرجیان را دارد. او در این سریال که اتفاقاً سریالی پرمخاطب شد از آن شمایل عاشق‌پیشه و جوان اول سینما فاصله گرفت و پورعرب جدیدی را نشان مخاطبان داد.

سریال وضعیت سفید | حمید نعمت‌الله | 1390

• نام کاراکتر: بیژن

سریال‌های دیگر پورعرب در دهه هشتاد و 90 چندان مورد استقبال قرار نگرفتند اما همکاری‌اش در مجموعه «وضعیت سفید» خاطرات خوش گذشته را برای طرفدارانش زنده کرد و بار دیگر شمایل سوپر استار محبوب سینما را در تلویزیون نشان مخاطبان داد. وضعیت سفید از سریال‌های موفق و پرمخاطب‌ در زمان خود بوده است که در کنار سریال‌هایی چون نابرده رنج به‌عنوان یکی از موفق‌ترین سریال‌های دهه ۹۰ از آن یاد می‌شود. از ویژگی‌های این سریال وجود عناصر خاطره‌انگیز دوران جنگ در زندگی مردم بود که هنرمندانه به‌صورت کاملاً طبیعی و نوستالژیک درآورده شده بود.

سریال شهرزاد | حسن فتحی | 1394

• نام کاراکتر: حشمت پاشایی

این بازیگر سال 1394  در سریال نمایش خانگی شهرزاد بازی کرد که به‌رغم موفقیت در میانه راه از این پروژه انصراف داد. او در بهترین فصل شهرزاد و نقش حشمت حضور داشت و تماشای جوان اول سینما در دهه 70 در سالهای میانی دهه 90 یکی از جذابیت های شهرزاد حسن فتحی بود. در ابتدا قرار بود که نام این سریال روزی روزگاری عاشقی باشد اما نام آن به شهرزاد تغییر یافت. داستان سریال شهرزاد در دههٔ ۱۳۳۰ خورشیدی می‌گذرد و روایتی عاشقانه بر بستر تاریخ است. پورعرب در شهرزاد حشمت پاشایی خدمتگزار بزرگ آقا و برادر نصرت بود که شمایل پدرخوانده گونه داشت و باوجود حضور کم در فصل اول، جزو ماندگارهای این مجموعه پرتماشاگر نمایش خانگی شد.

فیلم کاناپه | کیانوش عیاری | 1395

• نام کاراکتر: چیذری پدر مصطفی

پورعرب در فیلم توقیفی و مهجور کیانوش عیاری که تقریباً یک دهه بعد قابل‌نمایش شد؛ حضور داشت. او در نقش چیذری پدر بابک حمیدیان حضور کوتاه اما مهمی داشت که از یک سو با خانواده عروس و فرهاد آییش در تقابل بود و از طرف دیگر با همسر و پسرش مصطفی دچار چالش‌هایی شد. این فیلم به دلیل استفاده بازیگران زن از کلاه‌گیس به‌جای حجاب توقیف و  به طور قانونی منتشر نشد اما انتشار قاچاق شده آن در شبکه‌های اجتماعی با استقبال مخاطبان روبرو شد. کاناپه در تاریخ ۷ اسفند ۱۴۰۳ به‌صورت غیرقانونی و قاچاق در یوتیوب منتشر شد.

فیلم غیبت موجه | عباس رافعی | 1399

• نام کاراکتر: نامشخص

غیبت موجه کارگردانی و تهیه‌کنندگی عباس رافعی و نویسندگی منیژه صالح پناه محصول سال ۱۳۹۹ است. این فیلم پس از معرفی به جشنواره فیلم فجر توقیف شد و اجازه اکران در جشنواره و اکران عمومی نگرفت. ابوالفضل پورعرب، میترا حجار، علی اوجی و امیررضا دلاوری از بازیگران این فیلم هستند. در خلاصه داستان این فیلم آمده است: «همچون سیمرغ عطار که در می‌یابند، سیمرغ خودشان هستند.» رسانه‌ها در آن سال غیبت موجه را بازگشت دوباره پورعرب به سینما تیتر کردند و به نظر می‌رسد پس از چند سال حضور در نقش‌های فرعی، او در این فیلم در قامت شخصیت اصلی نقش‌آفرینی کرده است. بااین‌وجود اطلاعات ضدونقیضی از دلیل نمایش پیدانکردن فیلم به گوش می‌رسد و خبری از اکران آخرین فیلم پورعرب نیست.