گزارش فیلم

همه 25 مهرها به نام او سند خورده است، بازیگری که فعالیتش را در سال 1376 و از سریال «مردان آنجلس» ساخته فرج‌الله سلحشور آغاز کرد و یک سال بعد با حضور در فیلم «مردی از جنس بلور» به کارگردانی سعید سهیلی وارد دنیای سینما شد و مسیر پیچیده تا سیمرغ را طی کرد و حالا کم‌کارترین بازیگر زن سینمای ماست؛ می‌خواهیم از مهتاب کرامتی بنویسیم و نگاهی کاملا آماری داشته باشیم به تعداد مخاطبان آثار اکران شده او در سینماهای ایران.

بهرام بیضایی زمانی به‌سراغ ساخت مسافران رفت که از میان ۴ فیلم قبلی او دو فیلم (چریکه تارا و مرگ یزدگرد) توقیف شده بودند، یک فیلم (باشو، غریبه کوچک) با چند سال تاخیر اکران شده بود و تنها یک فیلم (شاید وقتی دیگر) با فاصله نه‌چندان زیادی از زمان ساخت روی پرده رفته بود. اما حتی آن فیلم هم با کم‌توجهی نگاه رسمی مواجه شده بود. با این وجود شرایط برای مسافران با ساخته‌های قبلی بیضایی متفاوت به‌نظر می‌رسید. این فیلم در دهمین دوره جشنواره فیلم فجر رکورددار نامزدی و کسب سیمرغ بلورین لقب گرفت (هرچند باز هم هیچ‌کدام از جوایز اصلی را دریافت نکرد)، با فاصله‌ای چند ماهه اکران شد و اتفاقا فروش بدی هم نداشت. شاید خیلی‌ها فکر می‌کردند که مجموعه این اتفاقات آغاز مسیر جدیدی برای بهرام بیضایی است اما چنین نبود. یک دهه طول کشید تا بیضایی فیلم بلند بعدی‌اش را بسازد. در این مطلب نگاهی به چکیده نقدها و نظراتی انداخته‌ایم که در زمان نمایش مسافران در مورد این فیلم منتشر شدند.

داریوش مهرجویی بانو را پس از موفقیت همه‌جانبه هامون جلوی دوربین برد؛ فیلمی که بعدها خیلی‌ها (از جمله خود مهرجویی) از آن به‌عنوان نوعی هامونِ زنانه نام بردند. این فیلم شروع دوره‌ای از سینمای مهرجویی بود که در آن زنان نقش کلیدی را ایفا کردند؛ دوره‌ای که با ۳ فیلم سارا، پری و لیلا ادامه پیدا کرد. با این وجود سرنوشت بانو با هامون کاملا متفاوت بود. اگر هامون هم اقبال تماشاگران را به‌دست آورد، هم توجه منتقدان را به خود جلب کرد و هم حتی با تکیه بر مسائلی همچون توجه به مفهوم علی‌خواهی از سوی نمایندگان نگاه رسمی در جشنواره فیلم فجر مورد ستایش قرار گرفت، بانو در آستانه نمایش در دهمین دوره جشنواره فیلم فجر به محاق توقیف رفت. در پستو نهان ماندنِ فیلم تا سال 1377 به طول انجامید؛ زمانی که موجی از فیلم‌های توقیفی دوره‌های قبل مجوز نمایش به‌دست آوردند. اما دیگر برای جریان‌سازی دیر شده بود -هرچند امروز خیلی‌ها بانو را یکی از آثار شاخص داریوش مهرجویی قلمداد می‌کنند-. در این مطلب نگاهی به چکیده مباحثی انداخته‌ایم که در زمان اکران عمومی فیلم بانو در مورد این فیلم مطرح شد.

مراسم سی‌امین دوره اهدای جوایز اتحادیه بازیگران سینما و تلویزون» SAG 2024 برگزار شد و با برتری «اوپنهایمر» Oppenheimer در بخش سینمایی و «وراثت» Succession و «خرس» The Bear در بخش تلویزیونی به پایان رسید.

هفتادوچهارمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم برلین از 15 تا 25 فوریه 2024 (26 بهمن تا 6 اسفند 1402) برگزار شد، بازیگر کنیایی-مکزیکی لوپیتا نیانگو به عنوان رییس هیات داوران مسابقه اصلی نام گرفت و از مارتین اسکورسیزی و ادگار رایتس با اهدای خرس طلای افتخاری و دوربین طلایی تجلیل شد. اینجا اطلاعات کاملی از فیلم‌های به نمایش درآمده، حاشیه‌های این جشنواره اروپایی و فهرست کامل برندگان برلیناله ۷۴ را می‌خوانید.

هفتاد و هفتمین جوایز فیلم آکادمی بریتانیا که با اسم بفتا بیشتر شناخته می‌شود در 18 فوریه (29 بهمن 1402) در سالن رویال فستیوال در مرکز ساوت بانک لندن برگزار شد. نامزدهای این جایزه سینمایی یک ماه جلوتر معرفی شدند تا ما شاهد رقابت میان آثار برتر سینمای جهان باشیم. در سال سینمایی 2023-2024 که با حضور پرتعداد آثار درخشان روبرو هستیم سهم «اوپنهایمر» در بخش‌های اصلی و مهم بفتا بیشتر از بقیه بود و کریستوفر نولان شب درخشان دیگری را تجربه کرد. آیا با این مقدمه‌چینی‌ها، در اسکار هم رکوردزنی می‌کند؟

زیر درختان زیتون، سومین بخش از سه‌گانه عباس کیارستمی محسوب می‌شود؛ سه‌گانه‌ای که در شمال ایران می‌گذشت و با عنوان سه‌گانه کوکر شناخته می‌شود. شاید ویژگی مهم این فیلم، خصلت فیلم‌درفیلم آن باشد. زیر درختان زیتون در واقع از دل سکانسی از فیلم قبلی این سه‌گانه، زندگی و دیگر هیچ، بیرون آمده بود و به شرایط تولید آن می‌پرداخت. زیر درختان زیتون، علی‌رغم سادگی ظاهری‌اش، اثری چندبُعدی بود که هم از سوی منتقدان سینمای ایران و هم در محافل جهانی با استقبال گرمی روبه‌رو شد. در این مطلب به چکیده نقدهایی پرداخته‌ایم که در زمان اکران زیر درختان زیتون در مورد این فیلم منتشر شدند.

فیلم‌های جاده‌ای کمیابند و قابلیت تبدیل شدن به فیلم‌های خاطره‌ساز را دارند. در فیلم‌های جاده‌ای شخصیت‌های اصلی معمولا به دلیلی از خانه دور می‌شوند و به سفری خواسته یا ناخواسته می‌روند. یکی از عناصر این ژانر این است که سفر دیدگاه شخصیت نسبت به زندگی را تغییر می‌دهد. انگار که سفر برای آن‌ها تنها به معنای پشت سر گذاشتن خانه نیست و جهان‌بینی خود را هم پشت سر می‌گذارند و وارد مرحله‌ تازه‌ای از زندگی می‌شوند.

ژانر اکشن به شدت تابع فرمول‌ها و مولفه‌های امتحان پس‌داده‌ نزد توده‌ تماشاگر است. در فیلم اکشن، قهرمان قصه با مجموعه‌ای از حوادث روبرو می‌شود که اصولاً سرشار از خشونت و نیازمند قدرت فیزیکی هستند. در این‌گونه از فیلم‌ها تلاش‌های قهرمان برای پیروز شدن بر دشمنان محوریت متن را برعهده دارد. از مؤلفه‌های اصلی این ژانر می‌توان به موقعیت‌هایی همراه با تهدید جانی قهرمان و یارانش، حضور یک ضدقهرمان یا شخصیت منفی قدرتمند و شرور و البته تعقیب و گریز یا مبارزه در سکانس‌های پایانی است که در آن معمولاً قهرمان فیلم زنده و سربلند بیرون می‌آید. در سال‌های اخیر با پیشرفت فن‌آوری جلوه‌های ویژه بصری و صوتی، هزینه و دردسرهای تولید یک فیلم اکشن را پایین آورده است. هرچند در مواردی، پایین بودن کیفیت این جلوه‌های ویژه به باورپذیری فیلم‌ها آسیب جدی وارد کرده و گاه تمسخر و رویگردانی مخاطب را موجب شده است. دهه 70 میلادی دوران شکوفایی و رشد اکشن بود. چرا که فن‌آوری تولید فیلم پیشرفت کرده و تعداد و مهارت بدلکاران هم افزایش یافته بود. ژانر اکشن به لحاظ ماهوی با دو ژانر تریلر و ماجرایی (در قسمت‌های بعدی به این دو ژانر هم خواهیم پرداخت) به ویژه در زمینه شکل‌گیری درام نزدیکی‌هایی دارد. اریک. آر. ویلیامز فیلمنامه‌نویس و پژوهشگر سینمایی ژانر اکشن را در ردیف یازده اَبَر ژانر سینمایی، از منظر فیلمنامه‌نویسی قرار می‌دهد.

نگاهی به کارنامه بازیگری طناز طباطبایی در نزدیک به 2 دهه حضور مستمر در سینما نشان می‌دهد او اگرچه با فیلم‌های تجاری وارد عرصه سینما شد اما شوق و اشتیاق و توانایی‌های او در عرصه بازیگری و نگاه متعهدانه به سینما باعث شد او در سینما و در فیلم‌های مهم‌ و تاثیرگذاری حضور پیدا کند تا از این حیث نشان دهد برای ماندن در بازیگری باید ثابت قدم بود و نگاه و وسواس دقیقی در انتخاب نقش‌ها داشت. در ادامه مرور کارنامه بازیگری بازیگران در این مطلب به سراغ فیلم‌های طناز طباطبایی رفتیم و درباره مهم‌ترین نقش‌هایی که بازی کرده است نوشتیم و سپس دوره به دوره فیلم‌های او را از نظر تعداد تماشاچی‌ها بررسی کرده‌ایم.