# فیلم مستند

ریچارد دیویس که سوژه فیلم جدید رامین بحرانی با عنوان «شانس دوباره» 2nd Chance است، در دهه 1970 از مالک ورشکسته یک مغازه پیتزافروشی به چهره‌ای مطرح بدل شد چون جلیقه ضدگلوله را اختراع کرد؛ چهره‌ای متفاوت از آدم‌های معمولی و حتی تاثیرگذار که داستانش می‌تواند پرتره‌ای کاریکاتورگونه از آمریکا باشد در خشن‌ترین و نابالغ‌ترین حالت ممکن. «شانس دوباره» اولین فیلم مستند بلند رامین بحرانی به شمار می‌رود که پیش از این در میان آثار سینمایی و تلویزیونی خود، مستندهای کوتاه «بالا کشیدن تو» Lift You Up و «هم‌خون» Blood Kin را ساخته بود.

دنیای فوتبال پر از لحظات جذابی است که قاب دوربین مستند بهتر می‌تواند آن را روایت کند و تصاویر ناب و دسته‌اولی در اختیار مخاطبانش قرار دهد. در این مطلب نگاهی انداختیم به برخی از مستندهای فوتبالی که در فیلیمو منتشر شده است.

سالروز آغاز مرگبارترین جنگ تاریخ از راه رسید. جنگی که با بلندپروازی دیوانه‌وار آدولف هیتلر شروع شد و ظرف ۶ سال بیش از ۷۰ میلیون انسان را که ۵۰ میلیون نفرشان غیرنظامی بودند، به کام مرگ کشاند و میلیون‌ها نفر را زخمی و آواره کرد. طبعا چنین جنگی مستعد نگارش هزاران کتاب و ساخت صدها فیلم و سریال و مستند است و در عمل هم چنین شده. از آن‌جایی که درباره فیلم‌های سینمایی داستانی این جنگ زیاد گفته شده، در این مطلب قصد داریم بهترین مستندهای مربوط به جنگ جهانی دوم را به شما معرفی کنیم. تماشای این مستندها برای علاقه‌مندان به تاریخ معاصر و علوم سیاسی قطعا جالب توجه و ضروری است.

یکی از زیباترین و معروف‌ترین ترانه‌های عاشقانه معاصر «مرا ببوس» است که با صدای حسن گل‌نراقی در ذهن و یاد ما جاودانه شده است. تاریخچه اجرای این تصنیف که به دهه ۱۳۳۰ باز می‌گردد، با ماجراها و داستان‌ها و شایعاتی گره خورده که هر کدام از این داستان‌ها این ترانه را گاه به ریشه‌هایی صرفا عاشقانه و گاه سیاسی متصل می‌کند و گاهی هم هر دو. خیلی‌ها در این سال‌ها براساس شنیده‌ها و خوانده‌ها و باورهایشان درباره داستان واقعی پشت این ترانه سخن گفته حتی در روزنامه‌ها نوشته‌اند. از تهران شناسان و پژوهشگران تاریخ تا نوازندگان و موسیقدانان و پژوهشگران موسیقی. جالب اینجاست که هم درباره شرایط سرودن ترانه این تصنیف حرف و سخن بسیار بوده هم درباره شرایطی که منجر به اجرای آن توسط حسن گل‌نراقی شده است. ترانه‌ای که به گفته شهرام ناظری یک استثنا در عالم هنر است که اینچنین در یادها جاودانه شده است. افسانه‌ها و واقعیت‌های پیرامون این ترانه که همچنان در غبار خاطرات غیرمستند و تاریخ شفاهی است، اینجا بخوانید.

۳۶ سال از آن شب شوم گذشته. اشتباه قابل پیش‌گیری متخصصان اتمی شوروی در یکی از رآکتورهای موجود در سایت هسته‌ای چرنوبیل، به انفجاری مهیب منجر شد. انفجاری که در لحظه 31 نفر را به کام مرگ فرستاد، بخش‌های بسیار زیادی از اروپا را آلوده کرد، اکوسیستم حیات وحش در منطقه را به نابودی کشاند و در طول سال‌های بعدی باعث مرگ ۴ هزار نفر به خاطر عوارض ناشی از مسمومیت با رادیواکتیو شد. حادثه چرنوبیل به جهان نشان داد که اگر قدرت هسته‌ای در دستان حکومتی نالایق و دروغگو مثل اتحاد جماهیر شوروی باشد، چه فجایعی ممکن است مردم کشور و حتی جهان را تهدید کند. در سالگرد این حادثه رفته‌ایم سراغ ۶ عنوان از بهترین مستندهایی که درباره چرنوبیل ساخته شده است. اگر شما هم پس از تماشای مینی‌سریال شاهکار چرنوبیل درباره این فاجعه بیشتر کنجکاو شده‌اید، با تماشای این مستندها می‌توانید پیرامون تمام ابعاد چرنوبیل آگاهی کسب کنید.

جنگ جهانی دوم آن‌قدر دراماتیک و البته به لحاظ تاریخی به ما نزدیک‌تر بوده که در طول چند دهه اخیر، از اهمیت، گستردگی و مرگبار بودن جنگ اول جهانی غافل بوده‌ایم. جنگی که بیش از ۳۰ کشور را به‌طور مستقیم درگیر ویرانی کرد، بیش از ۴۰ میلیون کشته برجای گذاشت و نقش مهمی در شکل‌گیری مرزهای جغرافیایی و تولد حکومت‌ها و ایدئولوژی‌های مهم و تاریخ‌ساز در جهان ایفا کرد. یکی از بهترین راه‌ها برای شناخت این جنگ و مختصات مختلفش، تماشای فیلم‌های مستند است. در این مطلب ۷ فیلم از بهترین مستندهای ساخته‌شده در مورد جنگ جهانی اول را به شما معرفی می‌کنیم که هرکدام شناخت خوبی از ابعاد مختلف این جنگ به شما خواهد داد.

سریال امریکایی دیدن که در واقع مجموعه‌ای مقاله ویدیویی است درباره سینما. دیوید فینچر کارگردان امریکایی که با تریلرهای روان‌شناختی و درام‌های زندگی‌نامه‌ای خود شناخته می‌شود (که روی هم چهل نامزدی جوایز اسکار را کسب کرده‌اند، از جمله سه اسکار بهترین کارگردانی) سریال «دیدن» را برای نتفلیکس تهیه کرده است. البته این مجموعه از حمایت دیوید پریئر، کارگردان «مرد تهی»/ The Empty Man هم برخوردار است؛ و ایده این سریال از چند ملاقات فینچر و پریئر با منتقدان شکل گرفته است که از ماه دسامبر 2017 به این طرف انجام شدند.

مصطفی شوقی مستندسازی است که در کارنامه خود ساخت آثاری از جمله «هویدا» «علم، مردی برای تمام فصول» و «شوش علیه سازندگی» را دارد و پیش از مستندسازی نیز به عنوان روزنامه نگار و پژوهشگر فعالیت داشته است. تازه‌ترین مستند او با عنوان «۷۲ ساعت» به تازگی از فیلیمو منتشر شده است که به روایت سه روز پایانی زندگی حاج قاسم سلیمانی می‌پردازد. به همین بهانه گفت‌وگوی کوتاهی با او داشته‌ایم که می‌خوانید.