# فیلم دفاع مقدس

فیلم پرواز 175 از آن دست آثاری است که نگاهی قدسی و فرازمینی به موضوع هشت سال دفاع مقدس دارد. فیلم‌هایی از این دست به دلیل شاعرانگی خاصی که دارند مخاطبان ویژه خودش را هم خواهد داشت. در این مطلب نگاهی به متن و حواشی این فیلم می‌اندازیم.

فیلم ظاهر یکی از آثار حاضر در جشنواره فیلم فجر است که محصول کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به حساب می‌آید و در کنار فیلم باغ کیانوش و ملکه آلیشون جزو آثار کودک و نوجوان جشنواره چهل و دوم هستند. در این مطلب نگاهی به متن و حواشی و نقدهای این فیلم می‌اندازیم.

فیلم پالایشگاه با نام «گل های باوارده» به کارگردانی مهرداد خوشبخت در بخش سودای سیمرغ جشنواره چهل و یکم فجر به نمایش درآمد و موفق شد ۲ سیمرغ بلورین هم برای سازندگانش به ارمغان آورد. در این مطلب نگاهی انداختیم به متن و حواشی این فیلم که درباره یکی از اتفاق‌های پالایشگاه آبادان در دوران جنگ تحمیلی است.

دو فیلم سفر به چزابه و نجات‌یافتگان -که دومی پس از تاخیری چندساله با نام تحمیلی تا آخرین نفس روی پرده رفت- بخش‌هایی از یک مجموعه تلویزیونی به نام سفر به چزابه بودند که در قالب دو اثر مستقل در معرض تماشا قرار گرفتند. تماشای این دو فیلم در چهاردهمین جشنواره فیلم فجر، هم مخاطبان آثار قبلی رسول ملاقلی‌پور را غافلگیر کرد و هم افرادی را به وجد آورد که مسیر حرکت سینمای جنگی ایران را دنبال کرده بودند. هر دو فیلم، از کلیشه‌های آشنای فیلم‌های جنگی آشنایی‌زدایی می‌کردند. در این میان، سفر به چزابه با ساختار روایی غیرمتعارف و از بین بردن مرز عینیت و ذهنیت، تا همین امروز تجربه‌ای منحصربه‌فرد در سینمای جنگ ما محسوب می‌شود. 14 شهریور سالگرد اکران عمومی سفر به چزابه بود. به این بهانه نقدهای قدیمی را در مورد این فیلم مرور کرده‌ایم.

سینمای دفاع مقدس تنها ژانر اختصاصی سینمای ایران است که توانسته است با توجه به مضمون و کارکرد آن موضوعات مختلفی را شامل شود. جنگ تحمیلی 8 ساله ملت ایران سرشار از قصه‌ها و روایت‌ها است و فیلمسازان بسیاری سعی کردند یا در میدان جنگ و یا عواقب اجتماعی جنگ را دنبال کنند و در این رهگذر آثار ارزشمند بسیاری خلق شد که در این مطلب نگاهی به برخی از آن‌ها انداختیم. اینجا نه فهرست کامل، که گزیده‌ای از بهترین‌ها و مهم‌ترین‌های این ژانر تمام‌ایرانی را جمع‌آوری کرده‌ایم.

فیلم هایپاور ساخته هادی محمدپور از جمله فیلم‌های حاضر در جشنواره چهل و یکم فیلم فجر است که به موضوع دفاع مقدس می‌پردازد. در این متن نگاهی به اطلاعات و حاشیه‌های این فیلم می‌اندازیم.

شماره 10 جدیدترین ساخته حمید زرگرنژاد که در بخش مسابقه جشنواره فیلم فجر چهل و یکم حضور داشت یک فیلم جنگی است که در فضایی تاریک و تلخ روایت می‌شود و تجربه متفاوتی در زمینه فیلم‌های جنگی است. زرگرنژاد سال 96 با فیلم ماهورا در جشنواره فیلم فجر حضور داشت و توانست تحسین منتقدان را به همراه داشته باشد. او امسال با فیلم شماره 10 در اکران سینمایی حضور دارد.

دوئل از همان زمان ساخت فیلم کنجکاوی‌برانگیزی به‌نظر می‌رسید. خست تیم تبلیغات فیلم در عرضه مواد تبلیغاتی در کنار شایعاتی که در مورد بودجه هنگفت دوئل به گوش می‌رسید، به کنجکاوی‌ها دامن زد. خود احمدرضا درویش در گفت‌وگویی با ماهنامه فیلم در دوران اکران عمومی دوئل، کل هزینه‌های دوئل را بین 3 تا 3.5 میلیارد تومان دانست که با توجه به وضعیت اقتصادی آن دوران سینمای ایران و قیمت ارز (دلار در سال 82 با قیمتی حدود 830 تومان عرضه شد) به این معنی است که دوئل با بودجه‌ای حداقل 3.5 میلیون دلاری ساخته شد که رقمی شگفت‌انگیز برای اقتصاد سینمای ایران به شمار می‌رفت. همچنین بحث‌هایی در مورد ایده‌های پخش‌کنندگان دوئل برای اکران گسترده در کشورهای اروپایی و آسیایی وجود داشت و البته تبلیغات سنگین و کم‌سابقه فیلم در زمان اکران هم افراد بیشتری را به تماشای فیلم ترغیب کرد. در چنین شرایطی، دوئل حتی پیش از اکران به‌عنوان پدیده سینمای ایران مورد توجه قرار گرفت. باید این را در نظر داشته باشیم که بحثی که در سال‌های اخیر با عنوان «فیلم فاخر» درگرفته، در آن زمان موضوعیت چندانی نداشت و به همین دلیل تولید فیلمی که گفته می‌شد از نظر کیفیت و عظمت تولید فراتر از سطح معمول سینمای ایران است و از نظر اجرایی حتی می‌تواند با برخی از فیلم‌های هالیوودی رقابت کند، اتفاق ویژه‌ای محسوب می‌شد. به مناسبت سالگرد اکران دوئل، نگاهی انداخته‌ایم به چکیده برخی از نقدهایی که در آن دوران بر این فیلم پرسروصدا نوشته شد.

«غریزی‌بودن»، بارها به‌عنوان یکی از ویژگی‌های مهم رسول ملاقلی‌پور در مقام فیلمساز ذکر شده است. او فضایی کاملا شخصی در آثارش می‌آفرید و تمایلی به استفاده از الگوهای پذیرفته‌شده روایی نداشت. این حجم از شخصی‌بودن همزمان به بزرگ‌ترین نقطه قوت و اساسی‌ترین نقطه ضعف آثار او تبدیل شد. به همین علت است که در بررسی مسیر سینمای رسول ملاقلی‌پور با فراز و نشیب‌های فراوانی روبه‌رو می‌شویم. قارچ سمی را به‌سختی می‌توان یکی از فرازهای کارنامه ملاقلی‌پور دانست. با این وجود صراحت و صداقت موجود در قارچ سمی باعث شده تا، با وجود تمام ایرادات ساختاری، با فیلم گزنده‌ای روبه‌رو باشیم که – لااقل در لحظاتی – می‌تواند بر مخاطب تأثیر بگذارد.

فیلم ۲۸۸۸ روایتی از روزهای اول جنگ ایران و عراق است که به کارگردانی کیوان علی‌محمدی برای حضور در چهلمین جشنواره فیلم فجر آماده شده است.