گزارش فیلم

تماشای یک فیلم، در ظاهر کاری ساده و روزمره به‌نظر می‌رسد؛ ما می‌نشینیم، نگاه می‌کنیم و در پایان، یا لذت می‌بریم یا نه. اما در پسِ این تجربه ظاهرا ساده، امکانی عمیق‌تر نهفته است: اینکه از یک مخاطب منفعل، به تماشاگر آگاه و تحلیلگر تبدیل شویم. نقطه آغاز این مسیر، «نوشتن» است؛ نوشتن درباره آنچه دیده‌ایم، حس کرده‌ایم، و به آن اندیشیده‌ایم. این یادداشت‌ها، که می‌توانند کوتاه، ساده و بدون اصطلاحات تخصصی باشند، ما را وادار می‌کنند که دقیق‌تر ببینیم و روشن‌تر فکر کنیم. بسیاری از منتقدان، نویسندگان و حتی فیلمسازان، فعالیت خود را با همین تحلیل‌های شخصی آغاز کرده‌اند؛ تحلیل‌هایی که نه برای چاپ در مجله یا ارائه در دانشگاه، بلکه صرفا برای ثبت تجربه‌ای شخصی نوشته شده‌اند.

مراسم هفتادونهمین دوره جوایز فیلم بفتا شامگاه یکشنبه در لندن برگزار شد و «یک نبرد پس از نبرد دیگر» با دریافت شش جایزه از جمله بهترین فیلم و بهترین کارگردانی برای پل توماس اندرسون، به برنده بزرگ شب تبدیل شد.

هفتادوششمین جشنواره بین‌المللی فیلم برلین -که معمولا برلیناله خوانده می‌شود- از 12 تا 22 فوریه 2026 (23 بهمن تا 3 اسفند 1404) در شهر برلین آلمان برگزار شد. ویم وندرس فیلمساز برجسته سینمای آلمان رییس هیات داوران بخش مسابقه اصلی این دوره است. دوره ۷۶ با درام آلمانی-افغانستانی مرد خوب وجود ندارد ساخته شهربانو سادات افتتاح شد. در مراسم افتتاحیه بازیگر مالزیایی میشل یو جایزه خرس طلایی افتخاری این دوره را دریافت کرد. جایزه دوربین برلیناله هم به مکس ریشتر آهنگساز انگلیسی اهدا می‌شود. بقیه جزئیات را هم اینجا می‌خوانید.

هایائو میازاکی یکی از تأثیرگذارترین و مهم‌ترین کارگردان‌های تاریخ سینما است که نام او با استودیو جیبلی و مفهوم «انیمه هنری» گره خورده است. او در سال ۱۹۴۱ به دنیا آمد و تجربه‌های کودکی‌اش در دوران جنگ جهانی دوم روی نگاهش به زندگی، طبیعت و انسان تأثیر گذاشت. میازاکی به‌جای به تصویر کشیدن کلیشه خیر و شر، جهانی خاکستری خلق می‌کند که در آن انسان، طبیعت، تکنولوژی و احساسات در تضاد و تعامل دائمی‌اند. آثار میازاکی نه‌تنها در ژاپن، بلکه در سراسر جهان با تحسین منتقدان و مخاطبان مواجه شده‌اند. اینجا به بررسی و معرفی تمام آثار این کارگردان بزرگ و اندیشمند ژاپنی می‌پردازیم.

حتما برایتان پیش آمده بعد از دیدن خبرهای جشنواره کن یا ونیز یا برلین، اسم فیلمی را بشنوید که همه منتقدها عاشقش شده‌اند و تماشاگران جشنواره برای فیلم 20 دقیقه ایستاده دست زده‌اند؛ اما وقتی خودتان تماشایش می‌کنید، وسط فیلم پلک‌های‌تان سنگین می‌شود و با خودتان می‌گویید: «واقعا این همون فیلمی بود که نخل طلا گرفت؟» چنین تجربه‌ای فقط مخصوص ما نیست؛ در سراسر دنیا، فاصله‌ای بزرگ بین فیلم‌های جشنواره‌ای و فیلم‌های عامه‌پسند وجود دارد.

الناز شاکردوست کارنامه سینمایی خود را با نقش‌آفرینی در فیلم‌های پرمخاطب و تجاری مانند «گل‌یخ» و «عروس فراری» آغاز کرد. اما به‌سرعت از این قالب اولیه فراتر رفت و با گزینش نقش‌هایی در فیلم‌هایی چون «خدا نزدیک است»، «اتوبوس شب» و «در میان ابرها»، عمق و ظرافت بازیگری خود را به نمایش گذاشت. جایزه بهترین بازیگر زن از جشن خانه سینما برای «در میان ابرها» و سیمرغ بلورین جشنواره فجر برای «شبی که ماه کامل شد»، گواهی بر این تحول هنری بود. مسیر حرفه‌ای شاکردوست روایتی است از دگرگونی یک بازیگر از عرصه سینمای تجاری به عرصه هنرهای چندبعدی.

کارنامه‌ عباس کیارستمی همچون نقشه‌ای چندلایه از تجربه‌های سینمایی است که مرزهای گونه‌ها را درنوردیده و هر بار تعریف تازه‌ای از «فیلم» ارائه کرده است. او از مستندهای آموزشی و اجتماعی دهه‌ 60 آغاز کرد، سپس با سه‌گانه کوکر، سینمای شاعرانه و انسانی را به اوج رساند. در ادامه، با فیلم‌هایی چون کلوزآپ و طعم گیلاس، مرز میان مستند و داستانی را محو کرد و سینما را به پرسشی وجودی درباره حقیقت، هویت و معنای زندگی بدل ساخت. کیارستمی تنها در روایت‌های داستانی متوقف نشد؛ او در گونه‌های تجربی و مینیمالیستی نیز دست به نوآوری زد. کارنامه‌ کیارستمی نه مجموعه‌ای از فیلم‌ها، بلکه سفری سینمایی است که از آموزش و مستند اجتماعی آغاز می‌شود، به شعر و فلسفه می‌رسد، و در نهایت به تجربه‌ ناب نگاه و تصویر ختم می‌شود.

«ارزش عاطفی» فیلمی است که آرام شروع می‌شود، اما به‌تدریج لایه‌لایه باز می‌شود و نشان می‌دهد با اثری ساده یا صرفا احساساتی طرف نیستیم. این فیلم، ساخته «یواخیم تریه»، نه‌تنها ادامه منطقی مسیر فیلم‌سازی او بعد از «بدترین آدم دنیا»ست، بلکه قدمی جسورانه‌تر در مواجهه با مفاهیمی می‌گذارد که هم شخصی‌ترند و هم به‌شدت جهان‌شمول: رابطه والد و فرزند، میراث عاطفی، خودشیفتگی هنرمندانه، و این پرسش تلخ که آیا هنر می‌تواند جای خالی محبت را پر کند یا نه؟ در ظاهر، «ارزش عاطفی» داستان یک خانواده‌ ازهم‌گسیخته است که به خاطر مرگ مادر، دوباره دور هم جمع شده‌اند. اما در لایه‌های زیرین، فیلم درباره چیزهای بسیار عمیق‌تری حرف می‌زند: درباره نسلی که با پدران موفق، اما به لحاظ عاطفی غایب بزرگ شده؛ درباره هنرمندانی که جهان را نجات می‌دهند، اما خانواده خودشان را نه؛ و درباره خاطراتی که قرار بوده گرم باشند، اما حالا مثل اشیای قدیمی، هم ارزشمندند و هم دردناک و البته خاک‌خورده.

برای نقش شکوفا‌کننده‌اش در فیلم «من را با اسم خودت صدا کن»، «تیموتی شالامی» زبان ایتالیایی یاد گرفت و توانست پیانو و گیتار بنوازد. برای ایفای نقش باب دیلن در «یک ناشناخته کامل» سال گذشته، دوباره گیتار در دست گرفت، هارمونیکا (سازدهنی) آموخت و در کلاس آواز شرکت کرد. هر دو نقش باعث شدند شالامی نامزد دریافت اسکار شود. اکنون، علاوه بر رپ کردن، او در تلاش است سومین نامزدی اسکار خود را برای فیلم «مارتی معظم» به دست آورد؛ فیلمی از کمپانی A24 که در آن نقش یک بازیکن حرفه‌ای پینگ‌پنگ را بازی می‌کند که رویاهای بزرگی در سر دارد. این بار، آمادگی شالامی -تمرین برای اجرای ورزش در بالاترین سطح- دوباره بسیار جدی و گسترده بود. ببینیم چطور به این نقش رسید؟

اگر تبلیغات خیابانی را ندیده باشید، صبح سی‌ام آذر که فیلیمو را باز کرده باشید، با «تغییر» در شب یلدای ۱۴۰۴ مواجه شده‌اید. تغییر بزرگی که پس از ۱۱ سال فعالیت، همه ساختارها تصویری و شنیداری فیلیمو را در برگرفت و به‌روزرسانی کرد. اینجا همه روایت‌های این تغییر اساسی را جمع کرده‌ایم.