می‌خواستیم حس صحنه‌ها را مخدوش نکنیم

سریال رهایم کن؛ مرجع اطلاعات و معرفی

• ریتم تدوین سریال رهایم کن چگونه تعیین شد؟ این به عهده شما بود یا با مشورت کارگردان به آن رسیدید؟

عماد خدابخش: ریتم سریال رهایم کن در مرحله اول وابسته به روایت و فیلمنامه است و در اجرا هم آقای شاه‌حسینی به لحاظ کارگردانی این فضا را به شکل دکوپاژ، طراحی میزانسن‌ها و اجرای صحنه به وجود آورده است و این‌ها ریتم کلی کار را تعیین می‌کند که چگونه باشد. کارگردان تاکید داشتند که تصمیم‌های مونتاژی به شکل بیرونی صورت نگیرد و سعی کنیم ریتم تدوین سریال به گونه‌ای پیش برود که تماشاچی به لحاظ درگیری با قصه، کامل شدن احساسش و نزدیک شدن به کاراکترها و موقعیت‌هایشان خللی احساس نکند. به شکل کلی سعی شده از کات شدن پلان‌ها به یکدیگر تنها به دلیل به وجود آمدن ریتم بالا اجتناب کنیم تا حس صحنه و روند روایت که در کارگردانی اثر ایجاد شده دچار اختلال نشود.

درباره عماد خدابخش تدوینگر سریال رهایم کن

خدابخش تدوینگر جوان و پرکار سینما و سریال ایران است؛ او قبل از سریال رهایم کن، تدوین سریال آکتور را هم بر عهده داشته است. تدوین فیلم‌های ابلق، سرخپوست، کت چرمی، خروج، شادروان، تی تی، زالاوا، گیج‌گاه، چشم‌وگوش‌بسته، کوپال و... کار اوست. عماد خدابخش برای تدوین فیلم «بی‌همه چیز» برنده سیمرغ بلورین از جشنواره فیلم فجر شد.

• این که گفته می‌شود، تدوینگر کارگردان دوم یک اثر است، چقدر دقیق است؟

تصور نمی‌کنم این موضوع مصداق دقیقی داشته باشد. به نظرم تدوین‌گر در شکل صحیح باید پیرو قصه و تصمیم‌های کارگردان به لحاظ اجرای صحنه‌ها باشد. البته به عنوان یک ناظر بیرونی و شاید به عنوان اولین مخاطب یک اثر می‌تواند پیشنهادهایش را درباره شکل روایی، ریتم درون سکانس‌ها و همچنین اجرای بازیگران با انتخاب و چینش پلان‌ها به کارگردان ارایه دهد.

• تدوین یک فیلم سینمایی با یک سریال با ده‌ها قسمت چقدر تفاوت دارد؟

شاید تنها تفاوت آن به روزرسانی و گاهی فاصله مراحل پس تولید تا پخش آن باشد. البته به لحاظ زمان این مدیوم طبیعتا طولانی‌تر از فیلم سینمایی است و چالش می‌تواند این باشد که این بازه زمانی باعث ایجاد رخوت نشود وگرنه هر دو در جایگاه خود بسیار حساسند و به لحاظ فنی تفاوت ویژه‌ای ندارند. همچنین سریال احتمالا به دلیل بسترهای پخش و ارایه آن، طیف مخاطبان گسترده‌تری دارد و در زمان تدوین همچون تمامی بخش‌های فنی دیگر این موضوع نیز مورد توجه تدوین‌گر و کارگردان کار است.

• هر سکانس این سریال چقدر کات می‌خورد؟

سعی شده است که در اکثر سکانس‌ها میزان کات‌ها باعث فاصله‌گذاری حسی مخاطب نشود. همان‌طور که از ابتدای کار هم با تأکید آقای شاه‌حسینی قرار شد که میزان و چگونگی برش‌ها تداوم و احساس صحنه را مخدوش نکند و از دیگر سو تصمیم‌های تدوینی به گونه‌ای نباشد که مخاطب حس کند فضا یا احساسی بیرون از شکل روایت یا فرم کلی کار به تماشاچی تحمیل می‌شود. باید حس صحنه برای تماشاچی تداوم داشته باشد و در جاهایی که قرار است درگیر قصه باشد اصلاً احساس نکند که کات خورده است.

• چقدر به این که گفته می‌شود یک فیلم روی میز تدوین جان می‌گیرد، باور دارید؟

درست است که چیدمان پلان‌ها، انتخاب برداشت‌ها و فرم سکانس‌ها و کلیت روایی یک اثر در این مرحله به سرانجام می‌رسد اما فکر می‌کنم اگر جان گرفتن به معنای روح و احساس اثر منظور شماست، برآیند کلیه فرآیند پست‌پروداکشن است. به عنوان مثال تاثیر باند صوتی شامل صداگذاری و موسیقی، اصلاح رنگ، نور و جلوه‌های ویژه است که می‌تواند ما را به هدف و احساس غایی مورد نظر برساند.

• به نظرتان سریال رهایم کن چقدر به خاطر تدوین اثر بهتری شده است؟

به نظرم لزوما این گزاره صحیح نیست. درست است که تدوین یکی از مراحل اساسی ساخت یک اثر نمایشی است اما فکر می‌کنم به تنهایی نمی‌تواند باعث بالا بردن کیفیت هنری آن شود. به طور مسلم هماهنگی و هم‌راستایی بین متن، کارگردانی و تدوین یک اثر نقش مهمی در یک‌دستی و بهبود کیفیت کار خواهد داشت و امیدوارم این اتفاق در سریال رخ داده باشد. ضمن اینکه من فکر می‌کنم صداگذاری و موسیقی این سریال تاثیر بسیار زیادی در نتیجه نهایی داشته است. باید به زحمات و هنرنمایی آقایان ابوالصدق و افشار در به وجود آوردن باند صوتی سریال اشاره کرد و همین‌طور تلاش‌های آقای جلالی در بخش اصلاح رنگ و نور که اتمسفر و حال و هوای نماهای فیلم نتیجه نگاه و همکاری ایشان با آقای رمضانی مدیرفیلم‌برداری سریال است.

• در این سریال چقدر از کروماکی و جلوه‌های ویژه  برای فضاسازی استفاده شد و کارها در این بخش چگونه پیش رفت؟

ما در سکانس‌های متنوع و تقریباً زیادی در سریال از امکانات جلوه‌های ویژه استفاده کردیم. البته آقای ناظرفصیحی به عنوان مدیر بخش جلوه‌های ویژه چه به لحاظ پیچیدگی کار و چه به لحاظ زمانی که برای اجرا در اختیار داشتند، زحمات زیادی متقبل شدند. در بسیاری از سکانس‌ها با توجه به دوره زمانی که قصه در آن روایت می‌شود، بدون وجود جلوه‌های ویژه بسیاری از پلان‌ها قابل اجرا نبودند. فکر می‌کنم هماهنگی و نگاه مشترک ایشان با آقای شاه‌حسینی با وجود همه چالش‌ها در زمینه جلوه‌های ویژه و محدودیت‌های اجرایی نتیجه خوبی داشته است.

• در این سریال تدوین چه اندازه روی کیفیت بازی بازیگران اثرگذار بود و به طور کلی تدوین چگونه می‌تواند کیفیت بازی یک بازیگر را تغییر دهد؟

به طور کلی انتخاب و نحوه چینش پلان‌ها در مورد هر کاراکتر با توجه به محتوای هر سکانس و اجرای آن می‌تواند در شکل بازی و تلقی مخاطب از بازی هر بازیگر تاثیرگذار باشد. به عنوان مثال در یک صحنه گفت‌وگو فارغ از انتخاب برداشت مناسب، این‌ که در چه لحظه‌ای کدام کارکتر را ببینیم یا با چه اندازه نما یا تنها ری‌اکشن و حالات یک کاراکتر را به جای بیان دیالوگ ببینیم، می‌تواند هم در کلیت سکانس موثر باشد هم در احساس تماشاچی به نقش و بازیگری که آن‌ را اجرا می‌کند. خوشبختانه در این سریال گروه بازیگران اصلی بسیار باتجربه و مسلط بودند و بازیگرانی که تجربه کمتری داشتند در طول فیلمبرداری به تعادل خوبی با آن‌ها رسیدند. فکر می‌کنم ترکیب و اجرای بازیگران و هدایت آنان توسط کارگردان یکی از نقاط قوت سریال است. با توجه به این موضوع ما برداشت‌های مناسبی در اختیار داشتیم و سعی شده از میان آن‌ها نیز کم نقص‌ترین و مناسب‌ترین آن‌ها در نسخه نهایی انتخاب شود. امیدوارم این تلاش به نتیجه مطلوبی منجر شده باشد.