داریوش ارجمند؛ روزی روزگاری ناخدا...

دهه 60 | پرفروغ ترین دوره داریوش ارجمند

داریوش ارجمند از آغاز فعالیت در سینما در سال 1365 در نیمه دوم دهه ۶۰ موفق به هنرنمایی در ۷ فیلم سینمایی شد که از این میان ۳ فیلم بالای یک میلیون نفر تماشاگر داشتند و در جدول ده تایی پرمخاطب‌ترین‌های سال اکرانشان قرار گرفتند که از این ۳ فیلم، دو تای آن متعلق به ژانر حادثه‌ای و یکی دیگر عنوان ملودرام جاده‌ای را یدک می‌کشیدند: کشتی آنجلیکا، تیغ آفتاب و پاییزان. ناخدا خورشید ساخته ناصر تقوایی که در پنجمین جشنواره فیلم فجر با تحسین نویسندگان و منتقدان مواجه شد و موفق به کسب ۲ سیمرغ بلورین بازیگری (داریوش ارجمند و سعید پورصمیمی) شد، در تاریخ ششم آبان سال 1366 در سینماهای ایران به نمایش درآمد و توانست نزدیک به 640 هزار تماشاگر را جذب سالن‌های نمایش‌دهنده کند و در جایگاه 26 جدول پربیننده‌ترین‌های سال بایستد. در آن سال «بگذار زندگی کنم» و اجاره‌نشین‌ها بیش از ۳ میلیون تماشاگر داشتند و به ترتیب عنوان پرمخاطب‌ترین‌های سال را از آن خود کردند. ارجمند بلافاصله پس از موفقیت در ناخدا خورشید در ملودرام جاده‌ای پاییزان ساخته رسول صدرعاملی که آن سال‌ها فیلم پرتماشاگر گل‌های داودی را بر پرده سینماها داشت ایفای نقش کرد. پاییزان با اینکه در ششمین جشنواره فیلم فجر به هیچ موفقیتی دست پیدا نکرد اما در گیشه با اینکه نتوانست به اندازه گل‌های داودی بیننده داشته باشد اما سربلند بود و حدود یک میلیون و 300 هزار تماشاگر را به سالن‌های سینما کشاند و هفتمین فیلم پرمخاطب سال لقب گرفت. ارجمند در سال 1367 در دو فیلم سینمایی ایفای نقش کرد. یک فیلم حادثه‌ای و یک ملودرام که هر دو از اولین ساخته‌های کارگردانانشان بودند؛ کشتی آنجلیکا به کارگردانی محمد بزرگ‌نیا و با حضور بازیگرانی چون عزت‌الله انتظامی، مجید مظفری، پرویز پورحسینی، مهدی فتحی و... در هفتمین جشنواره فیلم فجر  با اینکه در هیچ بخشی نامزد دریافت جایزه نشد، اما به شدت با استقبال نویسندگان، منتقدان و بخصوص مخاطبان روبرو شد. فیلم در تاریخ 10 آبان سال 1368 در سینماهای ایران اکران شد و توانست بیش از یک میلیون و 770 هزار تماشاگر را به سالن های سینما بکشاند و عنوان هفتمین فیلم پربیننده سال را از آن خود کند. دیگر فیلمی که ارجمند در سال 1367 در آن بازی کرد اولین ساخته سینمایی ابوالحسن داودی با نام سفر عشق بود که هم در گیشه شکست خورد و هم نزد نویسندگان و منتقدان جایگاه درخور توجهی به دست نیاورد. گلچهره سجادیه، پرویز پورحسینی، رضا بابک، جمیله شیخی و آنیک شفرازیان بازیگران فیلم بودند. «سِفر عشق» 8 آذر 1368 در سینماها به نمایش درآمد و بیش از 280 هزار تماشاگر از آن دیدن کردند و رتبه 57 جدول پرمخاطب‌ترین‌های سال به اولین ساخته کارگردانی رسید که بعدها با ساخت چند کمدی از جمله سفر جادویی، جیب‌برها به بهشت نمی‌روند، من زمین را دوست دارم توانست رده‌های بالای جدول پرتماشاگرترین‌های سال اکران این فیلم‌ها را از آن خود کند. مجید جوانمرد که با فیلم‌های «شکار» و «دستمزد» نشان داده بود می‌تواند فیلم پرمخاطب درست و درمون بسازد، در سومین تجربه سینمایی خود فیلم تیغ آفتاب را با حضور داریوش ارجمند، محمد صالح علا، چنگیز وثوقی، هما روستا، جهانگیر فروهر، شهلا ریاحی، احمد هاشمی و ... در سال 1369 کارگردانی کرد. فیلم در تاریخ 25 فروردین سال 1370 در سینماهای ایران به نمایش درآمد و توانست با جذب بیش از یک میلیون و 765 هزار تماشاگر جایگاه هفتم جدول پربیننده‌ترین آثار سال را از آن خود کند. البته اولین تجربه کارگردانی مجید جوانمرد با نام «مار» در سال 1366 ساخته شد که در سال 1371 موفق شد رنگ پرده را ببیند. درام تاریخی جستجوگر ساخته محمد متوسلانی دیگر هنرنمایی داریوش ارجمند در دهه شصت بود. بازیگرانی چون امین تارخ، محمدعلی کشاورز، اسماعیل خلج و ... در جستجوگر ایفای نقش کرده بودند. فیلم در هشتمین جشنواره فیلم فجر موفق به نامزدی در ده بخش شد که توانست دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه (محمد متوسلانی، میهن بهرامی و اسماعیل خلج) را از آن خود کند. فیلم در تاریخ 10 مرداد سال 1369 به روی پرده رفت و بیش از 725 هزار نفر برای دیدن آن به سالن‌های سینما رفتند و رده بیست و سوم جدول پرتماشاگرترین آثار سال به فیلم محمد متوسلانی تعلق گرفت. داریوش ارجمند که با فیلم ماندگار و تحسین برانگیز ناخدا خورشید دهه ۶۰ را شروع کرده بود با فیلم دوست داشتنی پرده آخر ساخته واروژ کریم مسیحی این دهه را به پایان رساند؛ پرده آخر با هنرنمایی فریماه فرجامی، نیکو خردمند، سعید پورصمیمی، ماهایا پطروسیان، جمشید هاشم‌پور و ... در نهمین جشنواره فیلم فجر (1369) موفق به کسب ۸ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن (فریماه فرجامی)، بازیگر نقش مکمل مرد (سعید پورصمیمی)، بازیگر نقش مکمل زن (نیکو خردمند)، کارگردانی، فیلمبرداری (علی اصغر رفیعی‌جم)، چهره پردازی (مسعود ولدبیگی)، طراحی صحنه و لباس (حسن فارسی) و صدابرداری (پرویز آبنار)  شد و در تاریخ برگزاری جشنواره فیلم فجر یک رکورد از خود به جای گذاشت. ضمن اینکه داریوش ارجمند هم برای هنرنمایی‌اش در این فیلم نامزد دریافت سیمرغ بلورین شد. پرده آخر که عنوان بهترین فیلم اکران سال را به انتخاب نویسندگان و منتقدان به دست آورده بود در تاریخ 23 مرداد سال 1370 در سینماهای ایران به روی پرده رفت و توانست نزدیک به 470 هزار تماشاگر را راهی سالن‌های نمایش دهنده کند و رتبه 26 جدول پرمخاطب‌ترین آثار سال را به دست آورد.

دهه 70 | دومین سیمرغ بلورین بر شانه نشست

داریوش ارجمند در دهه 70، هشت فیلم سینمایی روی پرده سینماها داشت و در این دهه موفق شد برای بازی کوتاه اما تأثیرگذارش در فیلم سگ کشی دومین سیمرغ بلورین کارنامه سینمایی‌اش را از نوزدهمین جشنواره فیلم فجر (1379) از آن خود کند. از ۸ فیلمی که داریوش ارجمند در دهه هفتاد در اکران عمومی داشت، تنها ۲ فیلم در گیشه شکست خوردند؛ شور زندگی به کارگردانی فریال بهزاد و بازیگری مهرانه مهین‌ترابی، فرهاد جم و زهرا اویسی و مسافری ری ساخته داود میرباقری و هنرنمایی جمشید هاشم پور، ویشکا آسایش، محمدرضا شریفی‌نیا، پروانه معصومی و رضا ژیان که مجموع تماشاگران این دو فیلم به 122 هزار نفر هم نرسید. ارجمند در سال 1371 دو فیلم سینمایی بر پرده سینماها داشت: قربانی و ناصرالدین شاه اکتور سینما. در قربانی که پس از پاییزان دومین همکاری مشترک ارجمند و رسول صدرعاملی بود، ابوالفضل پورعرب، نسرین مقانلو، رضا آشتیانی و میلاد عراقی بازی کرده بودند. این فیلم که در دهمین جشنواره فیلم فجر تنها نامزد جلوه‌های ویژه میدانی و بصری شده بود در تاریخ 23 اردیبهشت سال 1371 اکران شد و حدود 610 هزار نفر به دیدنش رفتند و در رتبه 17 جدول پرمخاطب ترین های سال قرار گرفت. ناصرالدین شاه آکتور سینما ساخته محسن مخملباف که در دهمین جشنواره فیلم فجر چهار سیمرغ بلورین بهترین تدوین، طراحی صحنه و لباس، چهره پردازی و جلوه های ویژه بصری، دیپلم افتخار بهترین موسیقی (مجید انتظامی) و لوح تقدیر بهترین بازیگر نقش اول مرد (عزت‌الله انتظامی) را به دست آورده بود با بازی عزت الله انتظامی، مهدی هاشمی، اکبر عبدی، محمدعلی کشاورز، فاطمه معتمدآریا، ماهایا پطروسیان، جهانگیر فروهر، مرتضی احمدی، سعید امیرسلیمانی، محرم زینال زاده، پروانه معصومی و ... در تاریخ 16 دی سال 1371 به روی پرده سینماهای ایران رفت و توانست نزدیک به یک میلیون تماشاگر را جذب سالن‌های سینماهای نمایش دهنده کند و جایگاه دهم جدول پربیننده‌ترین آثار سال را کسب کند. ارجمند که در فاصله سال های 1370 تا 1373 درگیر بازی در سریال «امام علی» (داود میرباقری) بود در سال 1373 در فیلمی جنجالی ساخته داود میرباقری نقش‌آفرینی کرد: آدم برفی. فیلم با اینکه ۳ سال در محاق توقیف بود و در سالی که پروانه نمایشش صادر شده بود، نسخه VHS فیلم با کیفیتی نه چندان خوب دست به دست می‌چرخید، در ۲-۳ روز ابتدای سیزدهمین جشنواره فیلم فجر (1373) توقیف شد و از گردونه رقابت‌ها بیرون رفت و از مرحله داوری هم کنار گذشته شد. پروانه نمایش آدم برفی با نقش‌آفرینی داریوش ارجمند، اکبر عبدی، پرویز پرستویی، مهدی فتحی، آزیتا حاجیان، محمدرضا شریفی نیا، سیروس گرجستانی و... ۳ سال پس از ساخت صادر شد و این فیلم در تاریخ 12 آذر سال 1376 در سینماهای ایران اکران شد و با وجود اینکه نسخه بی‌کیفیت آن بارها و بارها دیده شده بود اما گیشه خیره‌کننده‌ای داشت. بیش از 4 میلیون و 470 هزار تماشاگر از فیلم دیدن کردند و عنوان پربیننده‌ترین فیلم سال به آدم برفی رسید. در نتیجه آدم برفی با فاصله نسبت به دیگر آثار، پرتماشاگرترین فیلم کارنامه سینمایی داریوش ارجمند تا به حال است.

چهره‌ها از نمای فیلیموشات

در اواخر دهه ۷۰ ارجمند در ۲ فیلم از ۲ کارگردان مطرح سینمای ایران هنرنمایی کرد: اعتراض و سگ کشی که هر ۲ فیلم در جشنواره‌های هجدهم و نوزدهم فیلم فجر با استقبال فراوان داوران و نویسندگان و منتقدان روبه‌رو شدند؛ اعتراض ساخته مسعود کیمیایی با بازی محمدرضا فروتن، میترا حجار، مهدی فتحی، بیتا فرهی، پارسا پیروزفر و ... در هفت بخش از جمله بهترین بازیگر نقش اول مرد (داریوش ارجمند) و همچنین بهترین کارگردانی در هجدهمین جشنواره فیلم فجر (بهمن 1378) نامزد دریافت جایزه بود که توانست سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری (اسحاق خانزادی) را به دست آورد. اعتراض در 18 خرداد 1379 اکران شد و حدود 580 هزار تماشاگر از آن دیدن کردند و رتبه هفدهم جدول پرمخاطب‌ترین آثار سال به فیلم کیمیایی تعلق گرفت. همچنین فیلم سگ کشی ساخته بهرام بیضایی که در سال 1379 ساخته شده بود در نوزدهمین جشنواره فیلم فجر موفق به کسب سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه، بهترین فیلمبرداری (اصغر رفیعی جم)، بهترین طراحی صحنه و لباس (ایرج رامین فر)، فیلم منتخب تماشاگران، بهترین بازیگر نقش مکمل مرد (داریوش ارجمند) و البته دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول زن (مژده شمسایی) شد. همچنین مژده شمسایی در بخش بین‌الملل سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن را از آن خود کرد. این دومین سیمرغ بلورین بازیگری داریوش ارجمند پس از فیلم ناخدا خورشید بود. «سگ کشی» نوروز سال 1380 در سینماهای ایران به روی پرده رفت و با جذب حدود 920 هزار مخاطب در رده ششم جدول پرتماشاگرترین‌های سال قرار گرفت.

دهه 80 | ازدواج به سبک ایرانی و دیگر هیچ

داریوش ارجمند در دهه ۸۰ ده فیلم سینمایی بر پرده سینماها داشت که غیر از فیلم ازدواج به سبک ایرانی و با کمی اغماض فیلم رئیس هیچکدام در گیشه به موفقیتی دست نیافتند. ازدواج به سبک ایرانی ساخته حسن فتحی و هنرنمایی فاطمه گودرزی، شیلا خداداد، سعید کنگرانی، دنیل هولمز، محمدرضا شریفی‌نیا و... که در سال 1384 ساخته شد، بدون حضور در حشنواره فیلم فجر در تاریخ 16 فروردین سال 1385 به روی پرده سینماهای ایران رفت و توانست نزدیک به 735 هزار مخاطب را به سالن‌های سینما بکشاند و رتبه هفتم جدول پرتماشاگرترین‌های سال را به دست آورد. ارجمند پس از اعتراض در سال 1385 در دومین همکاری مشترک با مسعود کیمیایی در فیلم رئیس بازی کرد. رئیس در آستانه شروع بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر به دلیل آنچه ایراد در باند صدای فیلم عنوان شده بود از حضور در جشنواره انصراف داد و در تاریخ 6 تیر سال 1386 روی پرده سینماهای ایران رفت و با جذب حدود 430 هزار تماشاگر در جایگاه هشتم جدول پرمخاطب‌ترین آثار سال قرار گرفت. ارجمند همچنین در سال ۱۳۸۵ در کمدی متفاوت و پربازیگر قاعده بازی ساخته احمدرضا معتمدی هم ایفای نقش کرد. سعید پورصمیمی، اکبر عبدی، جمشید هاشم پور، مهران رجبی و ... تیم پرتعداد بازیگری این فیلم را تشکیل می‌دادند. قاعده بازی به عنوان برنامه نوروزی سال ۱۳۸۶ راهی پرده‌های سینما شد و نتوانست مخاطبان بیشماری را جذب سالن‌های نمایش کند. تنها ۳۲۲ هزار نفر به دیدن فیلم رفتند و جایگاه چهاردهم جدول پرتماشاگرترین آثار سال به فیلم احمدرضا معتمدی تعلق گرفت. داریوش ارجمند در سومین همکاری مشترکش با مسعود کیمیایی در سال ۱۳۸۹ در فیلم جرم ایفای نقش کرد. موفقیت نسبی فیلم در جشنواره بیست و نهم فیلم فجر، سیمرغ بلورین بهترین فیلم، بهترین بازیگر نقش مکمل مرد (حامد بهداد)، بهترین طراحی صحنه و لباس (ایرج رامین فر)، بهترین موسیقی متن (کارن همایونفر) و بهترین صدای فیلم (اسحاق خانزادی و علی ابوالصدق)  را در پی داشت. فیلم در ۴ خرداد ۱۳۹۰ به روی پرده سینماها رفت و حدود ۲۵۶ هزار نفر از فیلم دیدن کردند و جایگاه یازدهم جدول پربیننده ترین آثار سال به فیلم کیمیایی رسید. فیلم پرخرج راه آبی ابریشم ساخته محمد بزرگ‌نیا که در رأس گروه بازیگرانش داریوش ارجمند و بهرام رادان خودنمایی می‌کردند پس از کسب ۳ جایزه بهترین فیلمبرداری (بهرام بدخشانی)، بهترین جلوه های ویژه رایانه‌ای (امیررضا معتمدی) و بهترین فیلم از نگاه ملی در جشنواره فیلم فجر، در ۲۷ مهر ۱۳۹۰ اکران شد و اما در گیشه به موفقیتی دست پیدا نکرد. تنها حدود ۱۲۰ هزار نفر فیلم را دیدند و رتبه ۲۲ جدول پربیننده‌ترین فیلم‌های سال به فیلم محمد بزرگ نیا رسید. عزت الله انتظمی، رضا کیانیان، پگاه آهنگرانی، پیام دهکردی و مهدی میامی از دیگر بازیگران راه آبی ابریشم بودند.

دهه 90 | فرمانروایی داریوش ارجمند در قاب کوچک

داریوش ارجمند که در دهه ۹۰ تنها ۳ فیلم بر پرده سینماها داشت و هیچکدام موفقیتی در گیشه به دست نیاوردند، طی یک دهه و در ۳ فصل، نقش حشمت فردوس را در سریال پرتماشاگر ستایش ایفا کرد و در هنگامه‌ای که می‌رفت تا به فراموشی سپرده شود، جایگاه قابل قبولی نزد مخاطب به دست آورد.  

فیلم های به نمایش درنیامده داریوش ارجمند

داریوش ارجمند طی ۴ دهه بازیگری در عرصه سینما در ۷ فیلم ایفای نقش کرده که هیچ کدام تا به امروز رنگ‌ پرده نقره‌ای را به دلایل مختلف از جمله توقیف، انتشار در شبکه نمایش خانگی یا پخش از تلویزیون به خود ندیده اند: هبوط (احمدرضا معتمدی، 1372)، زمین آسمانی (محمدعلی نجفی، 1373)، شیخ مفید (سیروس مقدم، 1374)، هفت سنگ (سیدعبدالرضا نواب صفوی، 1376)، شاهزاده ایرانی (محمد نوری‌زاد، 1384)، می زاک (حسینعلی لیالستانی، 1387)، گزارش یک جشن (ابراهیم حاتمی کیا، 1389) و روز بلوا (بهروز شعیبی، 1398).  

تعداد تماشاگران آثار سینمایی اکران شده داریوش ارجمند

نام فیلم	سال ساخت	تاریخ اکران	سال اکران	تعداد تماشاگران	رتبه
ناخدا خورشید	1365	6 آبان	1366	639,193	26
پاییزان	1366	23 شهریور	1367	1,290,229	7
کشتی آنجلیکا	1367	10 آبان	1368	1,771,686	6
سفر عشق	1367	8 آذر	1368	281,763	57
جستجوگر	1368	10 مرداد	1369	725,433	23
تیغ آفتاب	1369	25 فروردین	1370	1,769,693	7
پرده آخر	1369	23 مرداد	1370	467,834	26
قربانی	1370	23 اردیبهشت	1371	611,605	17
ناصرالدین شاه اکتور سینما	1370	16 دی	1371	989,275	10
فرار مرگبار	1374	3 اردیبهشت	1376	923,833	8
آدم برفی	1373	12 آذر	1376	4,473,277	1
شور زندگی	1377	27 بهمن	1378	49,328	74
اعتراض	1378	18 خرداد	1379	580,942	17
مسافر ری	1379	اول فروردین	1380	72,155	41
سگ کشی	1379	اول فروردین	1380	921,394	6
تب	1382	26 آذر	1382	212,826	15
ازدواج به سبک ایرانی	1384	16 فروردین	1385	732,685	7
قاعده بازی	1385	اول فروردین	1386	322,115	14
رئیس	1385	6 تیر	1386	428,969	8
از دوردست	1384	12 دی	1386	7,845	53
شکلات داغ	1388	7 مهر	1389	46,291	38
استخونای بابام	1386	27 بهمن	1389	22,442	50
جرم	1389	4 خرداد	1390	256,689	11
پایان نامه	1390	5 خرداد	1390	169,239	17
راه آبی ابریشم	1389	27 مهر	1390	121,133	22
بدون اجازه	1389	14 تیر	1391	43,376	38
اینجا شهر دیگری است	1390	13 تیر	1393	742	92
چراغ های ناتمام	1395	14 شهریور	1397	4,773	80
ماهورا	1395	11 مهر	1397	22,448	62
		میانگین تماشاگر		619,283

ده فیلم پرتماشاگر کارنامه سینمایی داریوش ارجمند

	نام فیلم	سال ساخت	تاریخ اکران	سال اکران	تعداد تماشاگران	رتبه
1	آدم برفی	1373	12 آذر	1376	4,473,277	1
2	کشتی آنجلیکا	1367	10 آبان	1368	1,771,686	6
3	تیغ آفتاب	1369	25 فروردین	1370	1,769,693	7
4	پاییزان	1366	23 شهریور	1367	1,290,229	7
5	ناصرالدین شاه اکتور سینما	1370	16 دی	1371	989,275	10
6	فرار مرگبار	1374	3 اردیبهشت	1376	923,833	8
7	سگ کشی	1379	اول فروردین	1380	921,394	6
8	ازدواج به سبک ایرانی	1384	16 فروردین	1385	732,685	7
9	جستجوگر	1368	10 مرداد	1369	725,433	23
10	ناخدا خورشید	1365	6 آبان	1366	639,193	26