الویس با صدای خودش بازمی‌گردد

کارگردان «حماسی: الویس پریسلی در اجرای زنده کنسرت» در پادکست «جعبه‌ابزار فیلمساز» ایندی‌وایر حضور یافت تا درباره کشف و بازسازی تصاویر پشت‌صحنه و اجراهای زنده‌ای صحبت کند که طی دهه‌ها دیده نشده بودند.

۱۰ فیلم موزیکال برتر تاریخ سینما

زمانی که باز لورمن در حال کارگردانی فیلم «الویس» (۲۰۲۲) بود، درباره حلقه‌های مفقودشده‌ای شنید که حال‌وهوایی افسانه‌ای داشتند و به مستند سال ۱۹۷۰ «الویس: این همان راه است» تعلق داشتند. لورمن کنجکاو شد، زیرا تصور می‌کرد می‌تواند از آن تصاویر برای ساخت یک سکانس مفصل در سالن نمایش فیلمش استفاده کند و بدین ترتیب از ساخت دکور عظیم و به‌کارگیری صدها هنرور اجتناب کند. او یکی از همکارانش را به معدن نمک کانزاس‌سیتی ــ جایی که استودیوی ام‌جی‌ام نگاتیوهای خود را نگهداری می‌کند ــ فرستاد و دریافت که در آرشیو استودیو، چیزی حتی ارزشمندتر پنهان شده است. لورمن در گفت‌وگو با پادکست «جعبه‌ابزار فیلمساز» ایندی‌وایر، با اشاره به اتاقی که حلقه‌های مفقودشده در آن نگهداری می‌شدند، گفت: «حسی شبیه به “مهاجمان صندوقچه گمشده” داشت. ۶۵ جعبه آنجا بود؛ بعضی محتویاتشان دزدیده یا مفقود شده بود و همه در حال پوسیدن بودند.» او جعبه‌ها را به استودیوی برادران وارنر منتقل کرد و دریافت تصاویر داخل قوطی‌های فیلم در حال از هم پاشیدن هستند. همچنین فهمید با گنجینه‌ای از برداشت‌های استفاده‌نشده «این همان راه است»، تصاویر ۱۶ میلی‌متری پشت‌صحنه از تور کنسرت الویس و حتی نماهای کمیاب ۸ میلی‌متری روبه‌روست؛ تصاویری که هیچ‌کدام صدا نداشتند. این مواد برای «الویس» کارآمد نبود ــ لورمن در نهایت همان سالن نمایش را ساخت ــ اما آن‌قدر ارزشمند بودند که نتوان از آن‌ها چشم‌پوشی کرد. لورمن گفت: «در پایان “الویس”، من و تدوینگرم جاناتان ردموند با خودمان گفتیم: حالا باید چه کار کنیم؟ باید از این‌ها استفاده کنیم.» پاسخ زمانی پیدا شد که او نوار صوتی‌ای از الویس پریسلی یافت که در آن، با صدای خودش و بی‌پرده درباره زندگی‌اش صحبت می‌کرد. لورمن گفت: «نمی‌توانم اغراق کنم که چنین چیزی چقدر نادر است. همان لحظه جرقه‌ای در ذهنم زده شد: اگر فقط کنار برویم و بگذاریم الویس خودش داستانش را برایمان تعریف کند و آن را در فضایی رؤیاگونه برایمان بخواند چه؟ این یک رهایی بود و آغاز سفری حماسی.» حاصل این سفر، فیلم «حماسی: الویس پریسلی در اجرای زنده کنسرت» است؛ بزرگداشتی پرشور و درخشان از «سلطان» که با هیچ فیلم کنسرت یا مستند موسیقی دیگری قابل مقایسه نیست. این اثر، پرتره‌ای تأثیرگذار و فراگیر از الویس در اوج هنر اوست؛ زمانی که در لاس‌وگاس تا سه اجرا در یک شب روی صحنه می‌رفت و علاوه بر آثار کلاسیک خودش، قطعاتی چون «پل بر فراز آب‌های خروشان» از سایمون و گارفانکل و «بازگشت» از بیتلز را اجرا می‌کرد. تنها نقطه اتصال «حماسی» با مجموعه مستند ۲۰۲۱ «بیتلز: بازگشت» ساخته پیتر جکسون، همین قطعه بیتلز نیست. لورمن با استودیوی «پارک رود پست» جکسون همکاری کرد تا از همان فناوری‌ای استفاده کند که برای بازسازی تصاویر قدیمی بیتلز به کار رفت و حلقه‌های آسیب‌دیده مبتلا به «سندروم سرکه‌ای» در معدن نمک را نجات دهد. اما پیش از آن، او باید صدای گمشده تصاویر آرشیوی ام‌جی‌ام را پیدا می‌کرد. موفقیت «الویس» این امکان را فراهم کرد تا پژوهشگری استخدام کند که به گفته خودش بیشتر شبیه کارآگاهی تمام‌وقت بود. او باید صداها را ردیابی می‌کرد؛ گاهی در تبادل‌های مشکوک در پارکینگ‌ها با افرادی که چند دقیقه صدا را به‌صورت غیرقانونی می‌فروختند. در برخی موارد، لورمن ناچار شد کلکسیونرهایی را که تمایلی به واگذاری آثارشان نداشتند، متقاعد کند و چندین‌بار با آن‌ها دیدار کند تا اعتمادشان را جلب کند. پس از گردآوری تمام مواد، لورمن آن‌ها را به «پارک رود» برد تا تصاویر به شکوه اولیه‌شان بازگردانده شوند. او مصمم بود الویس و موسیقی‌اش را همان‌گونه که بودند نمایش دهد و تأکید داشت هیچ تغییری در اصل تصاویر ایجاد نشود. لورمن گفت: «در این فیلم حتی یک فریم هوش مصنوعی وجود ندارد. هیچ جلوه بصری‌ای به کار نرفته است. کاری که پیتر و تیمش انجام می‌دهند این است که نگاتیو را می‌گیرند، خراش‌ها را برطرف می‌کنند و آن را با بالاترین کیفیت بازتولید می‌کنند. سپس ما آن را برای تصحیح رنگ بازمی‌گردانیم که هنری بسیار ظریف است. ساعت‌ها و ساعت‌ها زمان می‌برد؛ کاری که من همراه با رنگ‌پردازمان انجام دادم.» نتیجه این تلاش دقیق در «حماسی» مشهود است؛ فیلمی که تصویر و صدایش چنان شفاف است که گویی دیروز فیلمبرداری شده. لورمن گفت: «وضوح تصویری از عشق و دقتی طاقت‌فرسا به دست می‌آید. پیتر و تیمش چنین عشقی دارند و در جهان نظیری برایشان نیست. ببینید با فیلم جنگ جهانی اول “آن‌ها پیر نخواهند شد” چه کردند. ببینید با بیتلز چه کردند.» بازسازی تصویر و طراحی صدای فراگیر وین پشلی، «حماسی» را به تجربه‌ای بسیار حسی و تأثیرگذار بدل کرده است؛ تجربه‌ای که نه‌تنها مخاطب را به درون نگاه پریسلی می‌برد، بلکه حسی از حضور در یکی از کنسرت‌های او را منتقل می‌کند. لورمن گفت: «می‌خواستیم تا حد امکان طوری باشد که انگار واقعاً در کنسرتی با الویس حضور دارید.» به همین دلیل، او توصیه می‌کند فیلم روی بزرگ‌ترین پرده ممکن ــ ترجیحاً آی‌مکس ــ دیده شود. با وجود آن‌که فیلم نمایشی پرزرق‌وبرق و حداکثری به سبک همیشگی باز لورمن است، تولید آن بسیار کوچک‌تر از پروژه‌های معمول او بود و همین موضوع آن را لذت‌بخش‌تر کرد. او گفت: «نمی‌گویم از ساخت فیلم‌های دیگر لذت نمی‌برم، اما معمولاً همه‌چیز با کار طاقت‌فرسا و پیچیدگی همراه است و شبیه صعود به قله‌ای دشوار است. این‌جا تیمی کوچک بودیم و احتمالاً لذت‌بخش‌ترین کاری بود که تا به حال ساخته‌ام.» «حماسی: الویس پریسلی در اجرای زنده کنسرت» هم‌اکنون روی پرده سینماهاست. برای شنیدن گفت‌وگوی کامل با باز لورمن و اطمینان از این‌که هیچ قسمت از «جعبه‌ابزار فیلمساز» را از دست نمی‌دهید، می‌توانید این پادکست را در اپل، اسپاتیفای یا پلتفرم مورد علاقه خود دنبال کنید.