وداع با یکی از نمادهای بی‌بدیل سینما

رابرت ردفورد؛ فهرست بهترین فیلم ها و بازی‌ ها

برنده اسکار و بنیان‌گذار جشنواره فیلم ساندنس در ۱۶ سپتامبر در خانه‌اش در یوتا چشم از جهان فروبست. رابرت ردفورد در خانه‌اش در ایالت یوتا درگذشت. این خبر را سیندی برگر، مدیر روابط عمومی دیرینه‌اش، تأیید کرد. رابرت ردفورد، ستاره افسانه‌ای هالیوود و بنیان‌گذار جشنواره فیلم ساندنس که در فیلم‌هایی چون بوچ کسیدی و ساندنس کید، همان‌طور که بودیم و همه مردان رئیس‌جمهور بازی کرده بود و برای کارگردانی فیلم مردم عادی جایزه اسکار گرفت، در ۸۹ سالگی درگذشت. این بازیگر، تهیه‌کننده و کارگردان که چهار بار نامزد جایزه اسکار شد و یک اسکار افتخاری نیز دریافت کرد، یکی از معدود چهره‌های واقعاً نمادین سینما در نیم‌قرن گذشته به شمار می‌آمد؛ تجسم نوعی ایده‌آل آمریکایی که در عین حال در شماری از درام‌های شاخصش، نگاه انتقادی و تلخی به کشور خود داشت؛ از جمله در قهرمان سرازیری (۱۹۶۹)، نامزد (۱۹۷۲)، سه روز کرکس (۱۹۷۵) و همه مردان رئیس‌جمهور (۱۹۷۶). او جذابیت چهره، کاریزما و کشش عاشقانه‌اش را هم در نقش قهرمانان و هم ضدقهرمانان به نمایش گذاشت؛ از قانون‌شکنی در ساندنس کید گرفته تا روزنامه‌نگار افشاگر واترگیت در همه مردان رئیس‌جمهور و نامزد سیاسی ساده‌دل و خوش‌نیت در نامزد. درخشش ظاهری‌اش اغلب در تضاد با نگاه تیره و واقع‌گرایانه فیلم‌های دهه هفتاد او بود، اما همین جذابیت را در عاشقانه‌ها نیز به کار گرفت؛ به‌ویژه در کنار باربرا استرایسند در فیلم همان‌طور که بودیم (۱۹۷۳). با این حال، در پس ظاهر پسری کالیفرنیایی، چهره‌ای پیچیده‌تر و تاریک‌تر پنهان بود. او اگرچه نمونه کامل یک ستاره هالیوود به شمار می‌رفت، اما خود را غریبه می‌دانست و بیشتر عمرش را دور از مرکز صنعت سینما گذراند؛ در اقامتگاهی در یوتا که بعدها آن را به مؤسسه و جشنواره ساندنس تبدیل کرد. مایکل فینی کالن، زندگینامه‌نویس ردفورد، در سال ۲۰۱۱ نوشت: «زندگی او سیال و پرتحرک بود. هم در سواحل شرق و هم غرب آمریکا فعالیت داشت. شاید بی‌دلیل نباشد که آزمایشگاه هنری‌اش ــ همان “آزمایش بزرگ” ساندنس ــ تنها چند مایل دورتر از محل کوبیده شدن میخ طلایی اتصال راه‌آهن سراسری در پرامانتوری قرار گرفته باشد؛ جایی که شرق و غرب آمریکا در سال ۱۸۶۹ به هم پیوستند.» رابرت ردفورد با نام کامل چارلز رابرت ردفورد جونیور در ۱۸ اوت ۱۹۳۶ در سانتا مونیکا به دنیا آمد. او در خانواده‌ای فقیر و در محله‌ای پر از مهاجران رشد کرد. پدرش ابتدا کارگر شیر بود و بعدها حسابدار شد. ردفورد در مصاحبه‌ای در سال ۲۰۱۴ گفت: «پدرم ساعت‌های طاقت‌فرسایی کار می‌کرد. وقتی کودک بودم، زیاد او را نمی‌دیدم.» مادرش، مارتا، خانه‌دار بود و روحیه‌ای شاد و ماجراجو داشت. ردفورد گفته بود: «او بسیار خوش‌بین و پرانرژی بود. همیشه لبخند بر لب داشت و اعتقاد داشت که من می‌توانم هر کاری انجام دهم.» مرگ زودهنگام مادرش در ۱۹۵۵ باعث شد او دانشگاه کلرادو را نیمه‌تمام رها کند و مدتی در اروپا سفر کند. در اسپانیا، ایتالیا و فرانسه بود که برای نخستین‌بار نگاه سیاسی پیدا کرد. ردفورد بعدها به شدت به مسائل محیط‌زیست و حقوق بومیان آمریکا و جامعه ال‌جی‌بی‌تی پرداخت و تا پایان عمر در این زمینه‌ها فعال ماند. پس از بازگشت به آمریکا، در آکادمی هنرهای نمایشی آمریکا تحصیل کرد و وارد صحنه تئاتر و سپس تلویزیون شد. او با لولا ون واگنن ازدواج کرد و صاحب چهار فرزند شد، هرچند نخستین پسرش در دوماهگی بر اثر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد درگذشت و این ضایعه تا سال‌ها او را عذاب داد. پسر دیگرش، جیمی، نیز در سال ۲۰۲۰ بر اثر سرطان کبد درگذشت. ردفورد از همسر دومش، سیبیل زاگارز، و دو دخترش، شونا و ایمی، بازمانده است. اولین نقش تلویزیونی‌اش در سال ۱۹۶۰ در سریال ماوریک بود و سپس در تئاتر و فیلم‌های متعدد درخشید. موفقیت بزرگ او با نقش ساندنس کید در کنار پل نیومن در بوچ کسیدی و ساندنس کید (۱۹۶۹) رقم خورد؛ فیلمی که او را به چهره‌ای ملی و نمادین بدل ساخت. در دهه‌های بعد، ردفورد هم به‌عنوان بازیگر و هم کارگردان آثاری ماندگار خلق کرد؛ از جمله همه مردان رئیس‌جمهور (۱۹۷۶)، مردم عادی (۱۹۸۰) که اسکار بهترین کارگردانی را برایش به ارمغان آورد، آوای رودخانه (۱۹۹۲)، کوییز شو (۱۹۹۴) و نجواگر اسب‌ها (۱۹۹۸).

بهترین فیلم های وسترن تاریخ سینما کدامند؟

او هرگز اسکار بازیگری دریافت نکرد، اما حضورش در فیلم‌هایی چون آفریقا آن‌طور که بود (۱۹۸۵)، پیشنهاد بی‌شرمانه (۱۹۹۳)، بازی جاسوسی (۲۰۰۱) و حتی در آثار پرهزینه مارول مانند کاپیتان آمریکا: سرباز زمستان (۲۰۱۴) و انتقام‌جویان: پایان بازی (۲۰۱۹) نشان داد که همچنان برای نسل‌های مختلف چهره‌ای کاریزماتیک است. ردفورد در ۲۰۱۸ پیش از اکران پیرمرد و اسلحه اعلام بازنشستگی از بازیگری کرد. او در ۲۰۱۹ نیز از نقش چهره عمومی جشنواره ساندنس کناره گرفت. تا پیش از مرگش همچنان به‌عنوان تهیه‌کننده و فعال فرهنگی در پروژه‌های مختلف حضور داشت. در سال‌های پایانی زندگی، باراک اوباما نشان آزادی ریاست‌جمهوری را به او اهدا کرد و آکادمی اسکار نیز جایزه افتخاری‌اش را تقدیم او کرد. رابرت ردفورد با نگاه نافذ، کمال‌گرایی سخت‌گیرانه و تصویری فراموش‌نشدنی از هالیوود در حافظه جهانی ماندگار شد؛ مردی که از خورشید درخشان دهه ۷۰ به غروب آرام پیری رسید، اما هرگز سایه‌اش از سینما کنار نرفت. منبع: هالیوود ریپورتر