تجاوز و انتقام؛ زیر ژانر محبوب مخاطبان

سریال شغال، جدیدترین مجموعه تلویزیونی فیلیمو است که در زمان نگارش این یادداشت سه قسمت از آن گذشته است. در این مطلب سعی شده، نقاط ضعف و قوت این سریال مرور شود و تحلیل کوتاهی از روند سریال و معرفی و پیش بینی ادامه آن صورت گیرد: شاید امتیاز اصلی سریال شغال، به ریتم و فضاسازی آن مربوط باشد اتفاقی که باعث شده سریال حتی برای مخالفانش هم حوصله  سر بر نباشد و همه طیف و سلیقه‌ای را با خود همراه سازد. این ریتم داستان که ماحصل هماهنگی و انسجام در فیلمنامه، کارگردانی و تدوین سریال است در مقابل آثاری قرار می‌گیرد که ریتم کُند و روند کش‌داری دارند و ازاین‌رو شغال بهرنگ توفیقی رخداد جذاب و همراه‌کننده‌ای در بستر وی‌اودی‌های نمایش خانگی به شمار می‌آید.

اطلاعات و معرفی سریال شغال

امتیاز دوم سریال شغال به عوامل حرفه‌ای آن مربوط می‌شود؛ توفیقی در مقام فیلمساز سابقه زیادی در تلویزیون و نمایش خانگی دارد و علاوه بر «پدر» و «زیر پای مادر» از صداوسیما، سریال‌های «سرگیجه» و «آقازاده» را در نمایش خانگی کارگردانی کرده که وجه اشتراک این آثار، سرگرم‌کنندگی و بالابودن مخاطبان آن بوده است. زامیاد سعدوندیان نویسنده شغال، فیلمنامه‌نویس سریال «گردن زنی» بوده است و حال‌وهوا مهیج سریال شغال به نحو آشکاری دست‌پخت این نویسنده و طراح سریال‌های نمایش خانگی است. علی طلوعی تهیه‌کننده سریال شغال، همین عنوان را در ساخت سریال‌های «ملکه گدایان» و «مانکن» داشته است. بررسی رزومه کاری تهیه‌کننده، نویسنده و کارگردان شغال این نکته را به ذهن تداعی می‌کند که قرار است با یک سریال مهیج، سرگرم‌کننده و پرفراز و فرود مواجه باشیم که پیش‌بینی پرمخاطب بودن آن به استناد سوابق سازندگان دور از ذهن نیست. تِم داستانی سریال شغال نیز روی موضوع کمتر پرداخته شده و خط قرمزی تجاوز گسترش پیدا کرده است ازاین‌رو حتی حال‌وهوای این سریال در وهله اول بحث تجاوز و انتقام فیلم مهم و جریان‌ساز «قیصر» را تداعی کرده که در سال‌های پیش از انقلاب ساخته شد و همچنان جزو آثار پرمخاطب سینمای ایران است. در سال‌های پس از انقلاب، اصغر فرهادی فیلم «فروشنده» را با همین حال‌وهوای تجاوز ساخت که بسیار پر سروصدا شد و حتی شائبه توقیف آن نیز مطرح شد و حالا بهرنگ توفیقی سعی کرده است با کمک همکار نویسنده‌اش از جذابیت و بکربودن این سوژه تماتیک برای جذب مخاطب استفاده کند. آخرین امتیاز سریال شغال، گروه بازیگران توانمند سریال است بخصوص آنکه چند بازیگر اصلی آن از جمله مهدی سروستانی و کامبیز دیرباز سابقه چند همکاری با توفیقی را داشتند و به نظر می‌رسد به‌نوعی زبان مشترک با هم رسیدند. شبنم مقدمی در نقش سیمین، نورا محقق در جایگاه کاراکتری مهم و تعیین‌کننده و امیرحسین فتحی در مقابل سجاد بابایی از دیگر چالش‌های بازیگری سریال محسوب می‌شوند که به نظر می‌رسد برای مخاطب جذاب و جزو انتخاب‌های مرتبط با نقش‌ها بوده‌اند. در پایان قسمت سوم، حضور کامبیز دیرباز که حال‌وهوای انتقام را به‌شدت تداعی می‌کند یکی از جذابیت‌های سریال در قسمت‌های آتی آن خواهد بود.

می‌توان خوش‌بین بود که سریال جدید کارگردان آقازاده و نویسنده گردن زنی، سریالی پرمخاطب و سرگرم‌کننده باشد که با تکیه بر ریتمی همراه‌کننده و تم داستانی جذاب تجاوز و انتقام موفق به جلب نظر مخاطبان تلویزیونی خواهد شد

برای بررسی انتقادی سریال می‌توان به برخی خرده داستان‌ها و شخصیت‌های کلیشه‌ای آن اشاره کرد که طبق الگوهای از پیش تعیین شده طراحی شده است. خلاف‌کارها و بدمن های سریال، دراگ و مشروب مصرف می‌کنند و بیلیارد بازی می‌کنند و آدم‌های فقیر لب خط راه‌آهن، انسان‌های شریف و زحمت‌کشی هستند که مورد تجاوز قرار می‌گیرند و این نگاه ایدئولوژی‌زده و تکراری در شخصیت‌پردازی سریال از مهم‌ترین معایب آن است که سبب می‌شود نوعی احساس تکرار و کلیشه بودن به مخاطب بدهد. از سوی دیگر پرداختن به بحث تجاوز و انتقام از موضوعاتی است که می‌تواند قابل‌پیش‌بینی باشد و نوع پرداخت داستان باید به سمتی پیش رود که آن مسیرهای امتحان پس داده را تکرار نکند وگرنه وارد همان حیطه آثاری خواهد شد که در سینمای قبل انقلاب بیشتر و به نحو گسترده‌تری مطرح شده بود و در صورت تداوم آن مسیر الگوهای فیلمفارسی آن سال‌ها در این سریال تداعی خواهد شد. در ادامه می‌توان خوش‌بین بود که سریال جدید کارگردان آقازاده و نویسنده گردن زنی، سریالی پرمخاطب و سرگرم‌کننده باشد که با تکیه بر ریتمی همراه‌کننده و تم داستانی جذاب تجاوز و انتقام موفق به جلب نظر مخاطبان تلویزیونی خواهد شد البته جایگزینی شغال به‌جای «تاسیان» در کنداکتور پخش فیلیمو در روزهای جمعه کار را برای سازندگان این سریال سخت کرده اما به نظر می‌رسد شغال نیز ویژگی‌های جلب و جذب مخاطب را در ادامه خواهد داشت...