تاریخ برای دیروز نیست

در مواجهه با روایت‌های مرتبط با فرازهای مختلف تاریخ معاصر، به‌ویژه در مواردی که به پشتوانه جاذبه‌های وایرالی در شبکه‌های اجتماعی، حس فراگیری در میان بسیاری از کاربران امروز و مخاطبان دیروز پدید آمده است که به‌طور خلاصه می‌توان آن را «توهم دانستن» توصیف کرد.

مستند فرار از قصر؛ معرفی و نقد فیلم

خیلی از ما، بدون آنکه تعمد و قصوری داشته باشیم، تصور می‌کنیم که درباره تاریخ معاصر خود زیاد می‌دانیم و کم هم پیش نیامده است که در موقعیتی قرار بگیریم که نادانسته‌های خود را در زرورق‌هایی از داده‌های ریز و درشت بپیچیم و اصرار به عرضه آن به دیگران هم داشته باشیم! این عارضه‌ای است که به نظر می‌رسد در عصر مجازی‌شده‌ای که در آن به سر می‌بریم، گریزی از آن نیست اما یکی از بزنگاه‌هایی که گاهی می‌توان با خیال راحت به آن پناه برد و «دانستن» را به معنای واقعی تجربه کرد، سینمای مستند است.

عمادی به‌عنوان مستندسازی با سابقه روزنامه‌نگاری، بعد از تجربه مستندسازی درباره شخصیت‌های تاریخی همچون دکتر مصدق و رزم‌آرا، این‌بار سراغ یکی از مرموزترین بازیگران تاریخ سیاسی ایران یعنی سران حزب توده رفته و در قالب داستانی پرکشش درباره فرار آن‌ها از زندان قصر، سرگذشت و سرنوشت آن‌ها را به تصویر درآورده است

مستندهای تاریخی خوب، گاهی حکم کتاب‌هایی فشرده را پیدا می‌کنند که می‌توان در زمانی کوتاه خود را در معرض آن‌ها قرار داد و هنر یک مستندساز آنجایی است که بتواند یافته‌های متعدد خود را در تاروپودی از «داستان» برای طیف گسترده‌ای از مخاطبان به تصویر درآورد؛ مستند تماشایی «فرار از قصر» ساختن احسان عمادی یکی از همین آثار است که پیش از این و در بازه برگزاری جشنواره «سینماحقیقت»، باوجود انتظاراتی که برای رونمایی‌اش به وجود آمده بود، از ویترین رسمی این رویداد کنار گذاشته شد تا با تعلیق و انتظار بیشتر، در فرآیند اکران در گروه سینمایی «هنروتجربه»، فرصت تماشای آن به‌دستت بیاید. سینمادوستان و اصحاب رسانه در همان مقطع رونمایی فیلم بر پرده سینما، به استقبال آن رفتند و خیلی زود این مستند از منظر تازگی‌اش در روایت و انتخاب موضوع بکر، مورد تحسین قرار گرفت. عمادی به‌عنوان مستندسازی با سابقه روزنامه‌نگاری، بعد از تجربه مستندسازی درباره شخصیت‌های تاریخی همچون دکتر مصدق و رزم‌آرا، این‌بار سراغ یکی از مرموزترین بازیگران تاریخ سیاسی ایران یعنی سران حزب توده رفته و در قالب داستانی پرکشش درباره فرار آن‌ها از زندان قصر، سرگذشت و سرنوشت آن‌ها را به تصویر درآورده است. «فرار از قصر» که در فیلیمو در دسترس است، یکی از متفاوت‌ترین و تماشایی‌ترین مستندهای تاریخی سال‌های اخیر به‌شمار می‌رود که به پشتوانه نگاه ژورنالیستی احسان عمادی، با حداقل آگاهی از تاریخ فعالیت حزب توده در ایران می‌توان به تماشای آن نشست و در سطوح مختلف از آن لذت برد. روایتی داستانی از دل تاریخ که هر چند درباره آدم‌هایی است که دیروز زندگی کرده‌اند اما گویی برای امروز است و به‌خوبی می‌توان نشانه‌هایی از آینده برخی از بازیگران امروز صحنه سیاست ایران را هم در‌ آن به تماشا نشست!