پایان خوش با طعم هوش مصنوعی

شرکت فیلم‌سازی هندی، در اقدامی بی‌سابقه، نسخه‌ای بازسازی‌شده از یک درام عاشقانه محصول ۲۰۱۳ را با پایان‌بندی «خوش» مبتنی بر هوش مصنوعی، بدون اطلاع و مشارکت کارگردان آن، آماده اکران مجدد کرده است؛ حرکتی که شاید نخستین نمونه از این نوع در سینمای جهان باشد.

فیلمی درباره خلق هوش مصنوعی و OpenAI

فیلم Raanjhanaa، یک اثر عاشقانه به زبان هندی درباره رابطه‌ای نافرجام میان مردی هندو و زنی مسلمان، قرار است از اول اوت با عنوان تامیلی خود یعنی Ambikapathy دوباره به سینماها بازگردد؛ با این تفاوت که پایان تراژیک نسخه اصلی، این‌بار با یک پایان خوش جایگزین شده است. پرا دیپ دویدی، مدیرعامل گروه رسانه‌ای Eros، از این تصمیم دفاع کرده و آن را بخشی از چشم‌انداز بلندمدت خلاقانه و تجاری این شرکت دانسته است. او این تغییر را «گامی آزمایشی و کوچک» توصیف کرده و تأیید کرده که شرکت Eros در حال بررسی گسترده کتابخانه بیش از ۳۰۰۰ عنوان خود برای امکان اعمال تغییرات مشابه با کمک هوش مصنوعی است. او گفت: «اگر فناوری به ما اجازه می‌دهد کاری را انجام دهیم و آن کار می‌تواند مفید باشد، چرا که نه؟ باید میان آنچه فناوری ممکن می‌سازد، آنچه فرآیند خلاقانه می‌طلبد و آنچه مخاطب می‌پذیرد، درکی هم‌افزا وجود داشته باشد.» اما این اکران مجدد با واکنش تند کارگردان فیلم، آناند ال. رای، روبه‌رو شده است؛ او گفته که از این اقدام تنها از طریق گزارش‌های رسانه‌ای مطلع شده و بسیار ناراحت است. رای به خبرگزاری Press Trust of India گفت: «دل‌شکسته‌ام که آینده‌ ما به سمتی می‌رود که در آن، نیت و مالکیت معنوی بی‌ارزش تلقی می‌شود. تنها کاری که از من برمی‌آید، اعلام برائت از این آزمایش بی‌ملاحظه و دیستوپیایی است.» او اعلام کرده که تیمش با انجمن کارگردانان فیلم و تلویزیون هند تماس گرفته و در حال بررسی اقدامات قانونی است. در زمان انتشار این خبر، نه او و نه انجمن، به درخواست گاردین برای اظهارنظر پاسخ نداده بودند. در نسخه اصلی، بازیگر تامیلی، دانوش، و بازیگر بالیوودی، سونام کاپور، در نقش زوجی از دو دین مختلف بازی می‌کردند که داستانشان با مرگ یکی از آن‌ها پایان می‌یافت. شرکت Eros که در مالکیت آثاری کلاسیک مانند Sholay، Mother India، Om Shanti Om و Bajirao Mastani است، از طریق سرویس استریم خود یعنی Eros Now بیش از ۱۱ هزار عنوان دیجیتال را در دسترس دارد. دویدی تأکید کرده که نسخه جدید Ambikapathy کاملاً در داخل شرکت و با نظارت انسانی تولید شده و به‌عنوان گزینه‌ای جایگزین ارائه می‌شود، نه به‌عنوان نسخه‌ای که جایگزین فیلم اصلی شده باشد. پوسترهای اکران مجدد، پایان فیلم را به‌صراحت «متکی بر هوش مصنوعی» توصیف کرده‌اند، اگرچه Eros هنوز مشخص نکرده که آیا در خود فیلم هم چنین هشدار یا اطلاعیه‌ای درج خواهد شد یا نه. او اظهارات کارگردان را «احساسی» توصیف کرد و گفت که این سخنان، زمینه‌های قانونی مربوطه را نادیده می‌گیرند. دویدی همچنین به یک اختلاف حقوقی جاری میان شرکت Eros و استودیوی Colour Yellow Productions – که رای یکی از بنیان‌گذاران آن است – اشاره کرد. در ایمیلی به گاردین، حارینی لکشمینارایان، مدیر عملیاتی Colour Yellow، گفت که همکاری این شرکت با Eros  «مدتی پیش» به دلیل چالش‌های اجرایی پایان یافته است. او افزود: «اینکه چنین کاری را 'بازآفرینی خلاقانه‌ی محترمانه' بنامند، در حالی‌که سازندگان اصلی فیلم کاملاً نادیده گرفته شده‌اند، تناقضی عمیق دارد.» او تأکید کرد که این ماجرا لزوم وجود «پروتکل‌هایی عادلانه و شفاف» درباره استفاده از هوش مصنوعی به‌ویژه در مورد آثار آرشیوی را برجسته می‌کند. «اگر یک فیلم تکمیل‌شده می‌تواند بدون اطلاع کارگردان تغییر یابد و دوباره منتشر شود، این پیام نگران‌کننده را می‌دهد که صدای فیلم‌ساز بی‌اهمیت است.» منتقد سینما، سوچاریتا تییاگی، نیز گفت: «بیشتر کارگردان‌های هندی حتی مالک حقوق فیلم‌های خود نیستند»، و به مثال‌هایی مانند فیلم Peddlers به کارگردانی وسان بالا اشاره کرد که Eros حقوق پخش آن را در سال ۲۰۱۲ خرید، اما هنوز آن را منتشر نکرده است. «اگر تصمیم بگیرند آن فیلم را با هوش مصنوعی تغییر دهند و منتشر کنند، دیگر با فیلم اصلی طرف نیستیم.» این بازتولید همچنین پرسش‌هایی درباره نحوه بازآفرینی پایان «شاد» فیلم، در زمینه‌ی داستانی میان‌دینی آن مطرح کرده است؛ مسئله‌ای که در فضای سیاسی و فرهنگی هند بسیار حساس است. تییاگی می‌گوید: «دلیل تأثیرگذاری فیلم، تلاش شخصیت‌ها برای به چالش کشیدن هنجارهای اجتماعی است. اینکه حالا، سیزده سال بعد، بخواهیم تصمیم بگیریم یک پایان خوش باید چگونه باشد، ترسناک است.» فیلم Ambikapathy قرار است پیش از اکران جدیدترین اثر آناند ال. رای، با عنوان Tere Ishk Mein – که آن هم دانوش را در نقش اصلی دارد و قرار است در نوامبر اکران شود – به نمایش درآید. رای پیش‌تر گفته بود که فیلم جدیدش «از دل جهان Raanjhanaa» بیرون آمده، اما دنباله آن نیست. Eros نیز هرگونه ارتباط میان دو پروژه را رد کرده است. این بازتولید در شرایطی انجام شده که صنعت سینمای جهان با استفاده‌های نوآورانه از هوش مصنوعی دست‌به‌گریبان است. در هالیوود، از AI برای تقلید صدا، دوبله و جلوه‌های بصری استفاده شده است، از جمله تغییر لهجه در فیلم The Brutalist و بازتولید صدای آنتونی بوردین در مستند Roadrunner (محصول ۲۰۲۱). نگرانی‌ها پیرامون فیلمنامه‌های تولیدشده توسط AI و استفاده بدون رضایت از چهره بازیگران، از مسائل کلیدی اعتصاب نویسندگان و بازیگران در سال ۲۰۲۳ بود.