نقد و معرفی فیلم آنتیک

همه چیز درباره چهل و سومین جشنواره فجر ۱۴۰۳

خلاصه داستان فیلم آنتیک

در خلاصه داستان رسمی فیلم آنتیک آمده است: «انقلاب شده و کاسبی اِبی و وَلی، آنتیک بازهای قبل انقلاب کساد است؛ اما در بازِ ضریح پر از پول یک امامزاده، مسیر زندگی‌شان را تغییر می‌دهد» فیلم درباره دو دله‌دزد است که گذرشان به یک امامزاده می‌افتد و تصمیم می‌گیرند با تأسیس امامزاده‌ای قلابی پول‌وپله‌ای به جیب بزنند...

نقد و بررسی فوری فیلم آنتیک

این نقد و نوشته‌ها، نظر کوتاه ولی دست‌اولِ منتقدان و نویسندگان سینمایی است؛ شاید بعدها همه چیز تغییر کند! در ضمن، انتشار آن‌ها -لزوما- به معنای تایید فیلیموشات نیست

احسان طهماسبی

بازهم پژمان جمشیدی که قصد دارد مخاطب را به سینما کشانده و یک تنه جور ضعف‌ها و حفره‌های متعدد فیلمنامه را بگیرد. آنتیک یک کمدی ضعیف دیگر از بنگاه شادمانی سینمای ایران که بدون داستان منسجم و قابل اهمیتی قصد دارد مخاطب را به خنده وادار کند. فیلم متشکل از یک داستان اصلی ضعیف و چندین خرده داستان‌ سطحی دیگر است که همانند بسیاری از کمدی‌های سخیف سینمای ایران در یک چرخه معیوب تکرار می‌شوند و مقادیری شوخی‌های دم‌دستی نیز (که از میزان سطحی بودن در همان نیم ساعت اول تکراری و خسته‌کننده هستند) چاشنی فیلم شده‌اند! اگر آنتیک به سراغ سوژه بحث‌برانگیز امامزاده‌سازی و شوخی با برخی خط قرمزهای مذهبی نمی‌رفت، با اندکی دخل و تصرف، گزینه مناسبی برای یک سریال چندقسمتی موردپسند مخاطبان تلویزیون بود. ۳ نکته از فیلم:

• به چالش‌کشیدن و شوخی با برخی اعتقادات خرافی مذهبی تنها نکته قابل ذکر این فیلم است.
• صف شلوغ جشنواره برای تماشای فیلم کمدی آنتیک در مقابل صف‌های کوتاه این فستیوال برای فیلم‌هایی همچون ترک‌عمیق و... نمونه قابل تعمیمی به تمام جامعه است. پس بهتر است مخاطبان عادی این روزهای سینما را محکوم به بدسلیقگی نکنیم!
• بهترین و البته تاثیرگذارترین کاراکتر آنتیک آقای خارستانی بود. مردی که اختیار تفنگش دست خودش نبود و با شلیک‌های گاه و بی‌گاه هم به پیش برد قصه کمک میکرد و هم تلنگری بود به مخاطبی که ناامیدانه فیلم را دنبال می‌کرد!

محمد تقی‌زاده

آنتیک وصله ناجور جشنواره فجر امسال بود، نه اینکه جایگاه فیلم کمدی جشنواره نیست و فستیوال جای کشف استعداد و نخبه‌هاست بلکه بدین خاطر که فیلم هرگز از سطح فیلم‌های کمدی روی پرده این سالها بالاتر نمی‌رود و در همه ابعاد سخفیف و نازل است. آنتیک دل به پژمان جمشیدی خوش کرده که با این فیلم کاملا نشان داد که دوره‌اش گذشته است، جمشیدی آشکارا به تقلید نقش‌های قبلی خود بخصوص دینامیت پرداخته و اکت‌ها و اداهایش به شدت آن فیلم را تداعی میکند. پیوند آنتیک و دینامیت به حضور تکراری جمشیدی ختم نمیشود و در این فیلم نیز همچون فیلم اطیابی بحث برخی باورهای دینی مذهبی مطرح شده که بدون شک قابل طرح و بحث از سوی همه فیلمسازان نیست در نتیجه از نظر ایده و محتوا، قطعا آنتیک یک فیلم رانتی است که روی خط قرمزهایی راه میرود که بقیه امکان آن را ندارند. ۳ نکته از فیلم:

• بازی تکراری جمشیدی
• ایده رانتی امامزاده قلابی
• فیلم ۲۰۰ میلیاردی سال آینده

حمیدرضا محمّدی‌

«آنتیک» جز بن‌مایه‌اش که متکّی و متمرکز بر امام‌زادۀ قلّابی است -که در برهه‌هایی از مباحث پرحاشیۀ روز بود- تقریباً هیچ ندارد. هم‌چنین معلوم نیست صرفاً نام‌بردن‌اش از گروهک فرقان و اکبر گودرزی چه کاربردی داشته است. حتّی شاید بتوان گفت که با شوخی‌های دم‌دستیِ بی‌مایه‌اش نیز نمی‌توان بر آن صفت کمدی اطلاق کرد. اگر هم بنا بوده تا با پژمان جمشیدی، بیژن بنفشه‌خواه و غلام‌رضا نیک‌خواه دیده شود، آن‌ها هم بر مدار تکرار افتاده‌اند و مطلقاً شخصیّت‌پردازی تازه‌ای ندارند، جز چهره‌پردازی بنفشه‌خواه. و از سوی دیگر با کارهای قابل توجّه پیشین کارگردان‌اش؛ هادی نائیجی فرسنگ‌ها فاصله دارد. ٣ نکته از فیلم:

• بن‌مایۀ تازه
• بازی تکراری پژمان جمشیدی، بیژن بنفشه‌خواه و غلام‌رضا نیک‌خواه
• کمدی‌ای که کمدی‌ نیست!

احسان ناظم‌بکایی

سوال مهم این است که هیات انتخاب طبق کدام پارامتر یک فیلم بدنه را که فقط و فقط برای فروش ساخته شده است در میان فیلم های بخش مسابقه جا داده اند. صف طویلی که برای دیدن فیلم در برج میلاد ایجاد شده بود سرخورده در سرما بیرون آمدند. مخاطب انگار ادامه سریال زیرخاکی را می دید و شخصیت ها تیپ های پیشین خود در کارهای موفق قبلی را تکرار می کرد. از جویده حرف زدن جمشیدی تا خوردن کلمات توسط نیکخواه و حتی شوخی های تکراری با جسد و بازی با کلماتی مثل خارستانی و هم شیر بودن و... همگی تکرار شوخی های امتحان پس داده اند. طبعاً آنتیک در اکران سال بعد خواهد فروش خواهد کرد چنانچه فسیل و هفتاد سی امسال فروش کردند ولی این فیلم از نظر محتوا و فرم در حد و اندازه جشنواره نبود و حتی انتقاد از خرافات نیز در حد شعار باقی ماند و کلا مشخص نشد چرا اصلاً فیلم در دوران انقلاب روایت می شود؟ شاید چون زیرخاکی در آن دوره روایت شده است و هیچ ریسکی نباید کرد! ۳ نکته از فیلم:

• زیرخاکی ادامه دارد
• این فیلم در جشنواره چه می کند؟
• نشخوار امتحان پس داده ها

سید مهرزاد موسوی

کمدی عامه‌پسند ایرانی است دیگر! روابط علی و معلولی چندانی ندارد، فیلم پر از تیپ و کاراکترهای شکل‌نگرفته است، ستاره‌ها هم فقط خودشان را تکرار و تکرار کرده‌اند، همه‌ خلاقیت و توان فیلم در همان یک خط خلاصه می‌شود و از آن یک خطی که ایده اصلی داستان بوده و خالقان تا به ذهنشان رسیده گفته‌اند «بریم بسازیم و بترکونیم» جلوتر نرفته است. کمدی عامه‌پسند ایرانی است دیگر! توقع دارید که تحول شخصیت‌ها منطق و زمینه داشته باشد؟ دوست دارید تصمیم‌ها با ادله باشد؟ دنبال پژمان جمشیدی متفاوت یا زوج‌سازی جدید با بنفشه‌خواه هستید؟ دنبال کمدی بدون عاشقی زورکی هستید؟ پس اگر این سوال‌ها را دارید، کمدی ایرانی را نشناخته‌اید. مشکل این است که آیا جای این کمدی عامه‌پسند ایرانی که قرار است در گیشه بفروشد -و می‌فروشد-، در جشنواره فیلم فجر است؟ این فیلم چه ویژگی‌ای داشت که با نبودنش در جشنواره، زحمت دست‌اندرکارانش دیده نمی‌شد؟

بازیگران و عوامل فیلم آنتیک

پژمان جمشیدی، بیژن بنفشه‌خواه، ستاره پسیانی و آناهیتا افشار در کنار امیر نوروزی، غلامرضا نیکخواه، فرزین محدث، علی باقری، مجتبی شفیعی، هادی افتخارزاده، آرش نوذری، لادن ژافه‌وند، یدالله شادمانی، رحمان باقریان و با معرفی مهدی قربانی بازیگران هستند که در فیلم آنتیک مقابل دوربین نائیجی رفته‌اند. هادی نائیجی کارگردان فیلم، پیش از این با ساخت فیلم‌هایی چون «هیهات» و «حق سکوت» در سینمای غیرکمدی و ارزشی فعالیت داشته و این اولین اثر کمدی او محسوب می‌شود. همچنین محمود بابایی تهیه‌کننده این کمدی تهیه آثاری چون «بدون قرار قبلی» و «بعد از رفتن» را در کارنامه خود ثبت کرده، باتوجه به سابقه و دغدغه سازندگان این اثر، می‌توان گفت که کمدی آنتیک با نگاه و قصه‌ای متفاوت تولید شده‌‌ است.

حرف‌های عوامل فیلم در نشست خبری جشنواره فیلم فجر

محمود بابایی | تهیه‌کننده: بانی انقلاب حضرت امام (ره) است و این جشنواره برای پیروزی انقلاب اسلامی برپا می‌شود. امام در وصیت‌نامه خود چند صفحه درباره خرافات و مبارزه با آن سخن گفته‌اند و ما نیز در فیلم «آنتیک» به این موضوع پرداختیم. اینکه موج کمدی سازی راه افتاده دلیل انتخاب من نبوده است. ما قصه‌ای داشتیم که می‌توانستیم در ظرف کمدی بریزیم تا به عینیت دربیاید. هرچند که مخاطب سینمای ما در این روزگار میل بیشتری به کمدی دارد. ما تلاش کردیم خلاف جریان مد سینما شنا کنیم. ولی بله، مولفه‌هایی برای فروش وجود دارد و ما به دنبال مخاطب گسترده بودیم و به درستی از مولفه‌های آن استفاده کردیم.  اخیرا چند رسانه گفته‌اند که سازمان اوقاف از فیلم شکایت کرده است، در حالی که این شیطنت‌های برخی رسانه‌ها است و اصلا چنین چیزی وجود ندارد. وکلای ما جدی پیگیر این موضوع خواهند بود. طبق قانون، قانون‌گذار این حق را برای همه قائل شده که از هر کسی که می‌خواهد شکایت کند و بله بحث‌های حاشیه‌ای مطرح شده و وکیلان ما به جد پیگیر آن هستند. هادی نائیجی | کارگردان:  فیلم با یک‌ قصه کوتاه تک خطی نویسنده برای من شروع شد و تجربه زیسته‌ای را درمقابل من قرار داد و به کمک دوستان به سراغ تولید این اثر رفتیم. فیلم مصلحت را دیدم و حتما از آن تاثیر گرفته‌ام. ذهن هر فیلمسازی در معرض انواع و اقسام فیلم‌ها قرار می‌گیرد و مستقیم یا غیر مستقیم آن‌ها را در ذهن می‌گذراند ولی ما برای این فیلم از هیچ چیزی مستقیم برداشت نکرده‌ایم. نباید به مناسبت یک فیلم به کسی برچسب بزنیم. چه اصراری وجود دارد که با چنین الفاظ و عناوینی با یکدیگر صحبت کنیم و به همدیگر تهمت بزنیم؟ فیلم روایت تاسیس خرافی بخشی از دین است که ما نیز خواسته یا ناخواسته با آن‌ها درگیر بوده‌ایم.  متاسفانه برخی این تصور را دارند که فیلم در مرزی حرکت کرده که انگار ما به مقدسات توهین کرده‌ایم، در حالی که اینگونه نیست و به نظر می‌رسد ابتدا باید امر مقدس را تعریف کنیم. یکی از دلایل انتخاب اوائل انقلاب اقتضای داستان بود نه آنکه صرفا به خاطر کمدی شدن در دهه شصت روایت شود. پژمان جمشیدی | بازیگر: هر فیلمی که می‌آید من بازی می‌کنم. خیلی در این حوزه آدم باسوادی نیستم، ولی احساس کردم چون درباره خرافات و اعتقادات است، فیلم خوبی‌ست و در این اثر بازی کردم. غلامرضا نیکخواه آزاد | بازیگر:  آقای نائیجی این نقش را به من پیشنهاد دادند و تقریبا نقشی بود که تجربه آن را نداشتم و در حد توان خود تلاش کردم تا این شخصیت را به خوبی پیش ببرم. کمدی در حال حاضر روی بورس است و اصلا چیز بدی نیست. اگر اقتصاد سینما بهبود پیدا کند اصلا بد نیست. ضمن این که فیلم علاوه بر کمدی بودن، پیام و حرف با خود دارد.

پوستر فیلم آنتیک