برگشتن به زندگی، به تماشا، به ادامه دادن

در روزگاری که فشارهای اقتصادی، فردی و به‌خصوص فشار اجتماعی و روانی سایه‌اش را بر زندگی روزمره همه ما انداخته، نخستین واکنش بسیاری از ما عقب‌نشینی است؛ سکوت، انزوا و فرو رفتن در خود. چیزی که در اطراف خود به وفور می‌بینیم و در همه جا - از شبکه‌های اجتماعی تا سالن سینما- احساسش کرده‌ایم. اما تجربه‌ها و آموخته‌های روانشناسانه نشان می‌دهد جامعه‌ای پویاست و می‌تواند به مسیرش ادامه دهد که توان «دوام آوردن» داشته باشد؛ و دوام آوردن فقط به معنای زنده ماندن نیست، بلکه به معنای حفظ جریان زندگی است. اغراق نیست که بگوییم یکی از راه‌های ساده اما عمیق برای حفظ این جریان، تماشای فیلم و سریال با مضامین گوناگون است.

فهرست بهترین فیلم های سال

روانشناسان از مفهومی به نام «تنظیم هیجان» سخن می‌گویند؛ یعنی توانایی مدیریت احساسات در شرایط دشوار. قصه‌ها، چه در قالب فیلم و چه سریال، ابزار قدرتمندی برای این تنظیم‌اند. وقتی با یک شخصیت همذات‌پنداری می‌کنیم، مغز ما تجربه‌ای شبیه‌سازی‌شده از مواجهه با بحران را تمرین می‌کند. ما غم، ترس، امید و پیروزی را در محیطی امن تجربه می‌کنیم و همین تجربه امن، تاب‌آوری ما را افزایش می‌دهد. تماشای یک درام اجتماعی، یک کمدی رمانتیک یا حتی یک تریلر پرتعلیق، فرصتی برای تخلیه هیجانی و بازسازی روانی فراهم می‌آورد.

از منظر «روایت‌درمانی» نیز انسان‌ها با داستان‌ها معنا می‌سازند. وقتی زندگی روزمره‌مان آشفته است، قصه‌ها به ما کمک می‌کنند روایت تازه‌ای از رنج و امید پیدا کنیم. دیدن شخصیت‌هایی که سقوط می‌کنند اما دوباره برمی‌خیزند، شکست می‌خورند اما ادامه می‌دهند، عزیزی را از دست می‌دهند ولی راهش را دنبال می‌کنند، این پیام ناخودآگاه را منتقل می‌کند که بحران پایان راه نیست. این همان نقطه‌ای است که سرگرمی از سطح تفریح صرف عبور می‌کند و به یک ضرورت روانی تبدیل می‌شود.

از سوی دیگر، تماشای جمعی فیلم و سریال ـ حتی گفت‌وگو درباره آن‌ها در جمع‌های دوستانه یا فضای مجازی ـ حس تعلق اجتماعی را تقویت می‌کند. انزوا یکی از عوامل تشدید افسردگی و اضطراب به شمار می‌رود. وقتی درباره یک سریال مشترک حرف می‌زنیم، در واقع در حال بازسازی پیوندهای اجتماعی هستیم. این پیوندها، ستون‌های دوام یک جامعه‌اند و بهترین قرص ضد افسردگی.

سکوت و خودخوری، شاید واکنشی طبیعی به فشارها باشد، اما راه مطلوبی برای ادامه دادن نیست. جامعه‌ای که می‌خواهد زنده بماند، باید امکان خندیدن، گریستن، هیجان‌زده شدن و فکر کردن را برای خود حفظ کند. پرده سینما و صفحه نمایش خانگی، فقط قاب تصویر نیستند؛ پنجره‌هایی‌اند رو به همدلی و امید. بازگشت به زندگی، گاهی از همین باز کردن صفحه یک فیلم آغاز می‌شود...